Efallai na fu'n haf gwych o ran y tywydd yng Nghymru, ond mae'r celfyddydau wedi cynnig nifer o weithgareddau i'w mwynhau gartref a thramor. Un o bleserau'r misoedd diwethaf fu gweld mor hyderus yw Cymru wrth hyrwyddo'i hun ar Lwyfan y Byd.  Mae Gŵyl y Gelli, Gŵyl Bywyd Gwerin Smithsonian yn Washington, Eisteddfod Gerddorol Ryngwladol Llangollen, John Cale yn Biennale Fenis, cystadleuaeth y BBC Canwr y Byd Caerdydd, yr Eisteddfod Genedlaethol, Gŵyl Jazz Aberhonddu - oll yn dathlu safon ac egni'r celfyddydau yng Nghymru.

Yn gynharach yn yr haf, gwnaeth Pwyllgor Cymunedau a Diwylliant Llywodraeth y Cynulliad lunio adroddiad o dan y teitl Hyrwyddo Celfyddydau a Diwylliant Cymru ar Lwyfan y Byd.  Yn y Rhagair, mae'n nodi:   "Mae’n bosibl y gall hyrwyddo celf a diwylliant Cymru ein helpu i adeiladu pontydd ac i lunio perthnasoedd â phobl ar draws y byd, gall greu cyfleoedd newydd ar gyfer masnach a busnes, a chreu cyfleoedd ar gyfer dysgu oddi wrth wledydd a diwylliannau eraill.”

Mae'n werth i chi ddarllen yr adroddiad. Beth bynnag fo'ch barn ar gasgliadau'r Pwyllgor, mae'n dda gweld y Cynulliad yn cymryd diddordeb uniongyrchol yn y celfyddydau. Ac yn yr hydref bydd y Cynulliad yn troi ei sylw at ddiwylliant yn fwy eang wrth iddo ddechrau trafod ymrwymiad Cymru'n Un i gyflwyno 'dyletswydd' ddiwylliannol ar draws llywodraeth leol Cymru.  
Wrth i linynnau pwrs y llywodraeth dynhau yn ystod y misoedd nesaf, rwy'n awyddus i wneud pob peth posibl i atgoffa unrhyw un sy'n fodlon gwrando o werth y celfyddydau:  y gwerth a roddant i safon bywyd bob dydd pobl; y gwerth a roddant i ddod â dychymyg a chreadigrwydd i'r gwaith o gyflawni polisïau’r llywodraeth; y gwerth y maent yn ei chynrychioli wrth hyrwyddo Cymru fel gwlad lle y bydd pobl am fyw ynddi, gweithio ynddi ac ymwelid â hi.

Mae angen i ni ddangos pa mor gost effeithiol ydyw buddsoddi yn y celfyddydau, a thawelu meddwl trethdalwyr a dangos bod eu harian yn cael ei wario'n dda. Dyna pam mae ein Hadolygiad Buddsoddi - yr archwiliad manylaf o'n dulliau ariannu a wnaed gennym erioed - mor bwysig. Mae'r gwaith hwn yn mynd rhagddo'n dda, ac rydym wedi bod yn brysur yn ystod yr haf yn ymgynghori ar agweddau allweddol y broses Adolygiad Buddsoddi. Mae'r ymatebion a gawsom wedi bod yn fuddiol, yn ystyrlon ac yn ddefnyddiol. Byddant yn effeithio ar y ffordd y byddwn yn datblygu.  

Yn y cyfamser, mae croeso i chi gysylltu â ni. Ewch i'n gwefan, cadwch lygad ar y trafodaethau yn y Cynulliad, cyfrannwch i'r ddadl.  Gadewch i ni sicrhau bod ein 'llais' yn cael ei chlywed o hyd, a bod y celfyddydau'n cael eu gwerthfawrogi gartref a thramor.

Yn gynnar ym mis Awst, wnaethon ni lansio fforwm trafod ar-lein i ennyn trafodaeth ar faterion yn ymwneud â'r Adolygiad Buddsoddi, yn arbennig, yr un ar ddeg o bapurau trafod a ysgrifennwyd i gydfynd ag ef.

Os hoffech weld neu gymryd rhan yn y drafodaeth, gallwch ddod o hyd i'r fforwm drwy glicio ar:
http://www.celfcymru.org/fforwm Cofiwch y gallwch ddarllen y papurau trafod a'r testunau heb gofrestru drwy glicio ar: http://www.celfcymru.org.uk/page.asp?id=412 Ond bydd angen i chi gofrestru a chreu cyfrif os hoffech gymryd rhan yn y drafodaeth.

Stondin Llenyddiaeth Cymru(lluniau: Academi))

Fe wnaeth Llenyddiaeth Cymru daro deuddeg unwaith eto yn y Gelli eleni. Cyflwynodd y chwaraewr rygbi, Scott Quinnell, ei lyfr o'r gyfres ‘Stori Sydyn’. Siaradodd yr awdures, Louise Walsh, am ferched yn paffio. Darluniodd Owen Martell byd Cymry America fel ag y mae a chyflwynodd James Hawes ei lyfr newydd, ’Why You Should Read Kafka Before You Waste Your Life.’

Ymddangosodd llenorion newydd ar y stondin hefyd. Trafodod Meirion Jordan flodeugerdd ryfeddol gyntaf o farddoniaeth, Moonrise, (Seren 2008) a chyflwynodd gwasg Honno, Caroline Ross, a gyhoeddodd ei nofel gyntaf, ‘The War Before Mine’ yn 2008. Trafododd Lorraine Jenkin, ei blog enwog, ‘Chocolate Mousse and Two Spoons’ (Honno, 2008), ac arwyddodd yr awdur Michael O’Brien gopïau o’i gyfrol, ‘The Death of Justice’, (Y Lolfa, 2008), cofnod di-flewyn ar dafod o'r un mlynedd ar ddeg a dreuliodd yn y carchar am drosedd na wnaeth ei chyflawni.

Siaradodd Mererid Hopwood am weithdy Celfyddydau Rhyngwladol Cymru/y Cyngor Prydeinig yn Jaipur, India a'r gweithdy ysgolion a gynhaliodd wedi hynny yn India a Chymru. A chafodd y beirdd Ifor ap Glyn a Gwyneth Glyn hwyl yn cydweithio â chriw brwdfrydig Sgwadiau Sgwennu yr Academi.  Yn ogystal, datgelwyd rhestr hir Llyfr y Flwyddyn eleni.  Yn wir, ‘roedd yna gyfoeth o lên i ymwelwyr!

Wiliam Owen Roberts

Mewn seremoni fawreddog ar nos Lun 15 Gorffennaf 2009, yng Ngwesty Dewi Sant, Bae Caerdydd, cyflwynodd Luned Emyr siec o £10,000 i'r awdur Wiliam Owen Roberts am ei nofel Petrograd, (Cyhoeddiadau Barddas), a wobrwywyd yn Llyfr y Flwyddyn 2009.  Wiliam Owen Roberts hefyd gipiodd Wobr Barn y Bobl ITV Cymru 2009, lle cafodd y cyhoedd bledleisio am eu ffefryn nhw allan o’r ddeg gyfrol Gymraeg a gyrhaeddodd y rhestr hir.

Enillydd y wobr Saesneg oedd Deborah Kay Davies am ei chyfrol, ‘Grace, Tamar and Laszlo the Beautiful’ (Parthian).  A Stephen May enillodd Wobr Barn y Bobl am ei gyfrol TAG (Cinnamon Press), ffefryn y cyhoedd o blith y Rhestr Hir Saesneg. I ddarllen mwy ewch ar:http://www.celfcymru.org.uk/viewnews.asp?id=1214

John Cale (Llun: Cyngor Prydeinig)

Yn dilyn chwe mis o baratoi dwys, datgelodd y Cerddor amryddawn, John Cale, ei arsefydliad ffilm a sain a gomisiynwyd yn arbennig i Gymru yn Biennale Celf Fenis ar ddechrau Mehefin.

Croesawodd y Gweinidog Diwylliant, Alun Ffred Jones, AC, westeion i'r dangosiad swyddogol cyntaf o'r gwaith, yn y Pafiliwn Cymraeg, a leolwyd mewn hen fragdy, yr Ex-Birreria, ar ynys Giudecca. Daeth 400 o bobl i un o ddigwyddiadau mwyaf cyffrous y Biennale, gyda cherddoriaeth gan Llwybr Llaethog, Y Diwygiad, (Ed Holden/ Aneirin Karadog) a Bethan Elfyn.  Gwnaeth y Sunday Times hyd yn oed ddisgrifio’r digwyddiad, ‘fel y parti gorau yn y Biennale!’

Ond nid y byd celf rhyngwladol yn unig wnaeth weld yr arsefydliad am y tro cyntaf. Dyma'r olwg gyntaf cafodd Comisiynydd Cymru yn Fenis, Mari Beynon Owen, o'r gwaith hefyd fel mae’n esbonio isod.

Mari Beynon Owen, Hanes Comisiynydd

Nôl ym mis Chwefror, cafodd John Cale, a oedd yma'n gweithio ar elfennau ffilm y gosodiad, DYDDIAU DU/DARK DAYS ar gyfer Cymru yn Biennale Fenis, ei gyfweld gan Dr Heike Roms yn Theatr y Glöwyr, Rhydaman. Y noson honno, cafodd y gynulleidfa gipolwg prin i'w ffordd greadigol o feddwl, a'r ffordd yr oedd y gwaith comisiwn hwn yn rhoi'r cyfle iddo ail-archwilio’i gydberthynas emosiynol â Chymru a 'Chymreictod'. Gwnaethom oll ryfeddu at onestrwydd a natur agored yr artist, felly pan gyrhaeddon ni Fenis o'r diwedd, doedd fawr o syndod i ni gael ein cyflwyno â hunan bortread heriol o onest - adlewyrchiad o hunaniaeth ar lefel unigol a chenedlaethol.

Brig: Aneirin Karadog ym mharti'r lansiad
Gwaelod: John Cale, Mari Beynon Owen a Bruce Haines

Wrth i chi fynd i mewn i fan Capannone, mae sŵn dŵr yn diferu yn fferru'r arsylwr; caiff llonyddwch gwawr oer yng Ngarnant ei thorri gan si loriau ar y ffordd a tharo taer pibau rhydd yn nhŷ'r teulu; gwrthdrawiad anthemau cystadleuol yn y dilyniant dramatig yn atseinio o amgylch y nenfwd cromennog uchel.

Yn ystod dyddiau agoriadol y Biennale, a oedd yn llawn pwysau a straen, roedd llawer o feirniaid celfyddydol, curaduron a gweithwyr proffesiynol ym maes y celfyddydau wedi'u synnu, eu brawychu hyd yn oed, gan onestrwydd Cale ac unplygrwydd ei gerdd sain weledol sy'n waith mor wahanol i'r gwaith arall a gyflwynir yn y Biennale.

Mae arddangos sioe yn Fenis yn cyflwyno heriau penodol - roedd rhaid cludo'r offer ar gwch; mae'r gosodiad pum sgrin wedi'i gadw mewn stordy hen fragdy sy'n llawn llwch a lleithder. O ystyried mai dim ond chwech mis oedd gennym i wireddu'r cynhyrchiad hwn, rhaid i mi ddiolch i bawb a fu'n gweithio'n ddiflino i droi dymuniad yr artist yn reality mewn cyfnod byr iawn o amser. Y ganmoliaeth fwyaf a gawsom oedd gan John Cale, a ddywedodd ar y noson agoriadol ei fod yn teimlo'n falch iawn o'r gwaith, ac o Gymru.

I mi'n bersonol, bu'n fraint fawr i gael y cyfle i weithio gyda John Cale.  A minnau'n ymgymryd â rôl y comisiynydd am y tro cyntaf erioed, cefais siwrnai gynhyrfus, a diolch i'm cydweithwyr yng Nghyngor Celfyddydau Cymru a'r tîm yn Fenis, llwyddon ni i gadw ar y trywydd cywir!

Mae'r sioe i'w gweld yn Fenis tan fis Tachwedd 22ain a'r gobaith yw y bydd yn teithio o amgylch Cymru yn 2010, felly bydd cyfle pellach i chi gyd ymweld â DYDDIAU DU/DARK DAYS. 

Lansiodd Eisteddfod Rhyngwladol Llangollen y prosiect 'Codi'r Baton' gyda Chelfyddydau Rhyngwladol Cymru ar faes yr Eisteddfod eleni.

Bydd yr Eisteddfod yn darparu rheolaeth i'r prosiect fydd yn gweld rhai o feirniaid yr Ŵyl yn gweithio gyda chyfarwyddwyr cerdd Cymreig yn ystod y flywddyn nesa, gyda'r bwriad o ddatblygu ymhellach cyfarwyddo corawl yng Nghymru.

Bwriad ‘Codi’r Baton’ yw i nid yn unig datblygu sgiliau arwain a chyfarwyddo arweinwyr cerdd ond hefyd i ddarparu datblygiad pellach o alluoedd technolegol, deall repertoire penodol a rhwydweithio perthnasol yn y dyfodol. Bydd y prosiect hefyd yn anelu at ddaparu cyfleoedd ar gyfer datblygiadau pellach a phrosiectau gydag arweinwyr eraill yn y dyfodol.

Laura Thomas

Mae'r Gweinidog dros Treftadaeth, Alun Ffred Jones, wedi sichrau na fydd Awstralia'n mynd adre'n waglaw gyda chofrodd i nodi'r digwyddiad cyffrous o'r Lludw yn dod i Gymru am y tro cyntaf.

Cafodd Llestr y Lludw, darn o waith a greuwyd gan yr artist o Sir Benfro, Laura Thomas, ei gomisiynu gan Lywodraeth Cynulliad Cymru mewn partneriaeth gyda Chyngor Celfyddydau Cymru a SAFLE-celf cyhoeddus Cymru. Mae'r llestr wedi ei ysbrydoli gan droellad pelen griced ac nid yn unig yn coffau'r prawf cyntaf i gymryd lle yng Nghymru ond hefyd yn symbol o gyfeillgarwch Cymru ac Awstralia.

Cyflwynwyd y llestr mewn derbyniad yng Nghastell Caerdydd i Gyfarwyddwr 'Cricket Australia', Dr John Bannon, a bydd yn cael ei arddangos yn Amgueddfa fawreddog y Powerhouse yn Sydney.

Enillodd yr artist ifanc, Freddie Yauner, Gomisiwn Artist Preswyl y Lludw. Bydd e'n cynhyrchu darn o gelf sy'n deillio o'i gyfnod breswyl yng nghartref Criced Morgannwg a bydd ffrwyth ei lafur yn cael ei arddangos ar y safle.  Gwnaeth Freddie wahodd y dyrfeydd a ddaeth i Brawf y Lludw i arlunio y llestr a difyr oedd gweld maint y llestr yn eu dychymyg nhw!  Gallwch ddilyn hynt Freddie a’i brosiect ar ei safle blog: http://waleshoststheashes.wordpress.com/

Brig: y tu mewn i Y LLE CELF
Canol: Lowri Davies, Enillydd Medal Aur Crefft a Dylunio
Gwaelod: Elfyn Lewis, Enillydd Medal Aur y Celfyddydau Cain

Lle arall fyddech chi’n cael y cyfle i addurno replica o goron hynafol o'r oes haearn, mwynhau gwaith artistiaid gorau Cymru a chael blas ar y diwylliant gorau sydd ar gynnig yng Nghymru?  Wel, ar faes yr Eisteddfod Genedlaethol wrth gwrs!

Eto eleni, ‘roedd Cyngor Celfyddydau Cymru yn falch o fod yn bartner yn Eisteddfod Genedlaethol 2009 yn y Bala, Gogledd Cymru yn cefnogi pabell 'Y Lle Celf' a nifer o weithgareddau celfyddydol eraill rhwng 1-8 Awst 2009.
‘Roedd 'Y Lle Celf' yn arddangos y gwaith celf gorau o Gymru benbaladr a chafodd ei agor yn swyddogol ddydd Sadwrn, 1 Awst am 6.30pm gan y Gweinidog dros Dreftadaeth, Alun Ffred Jones, AC; yr Athro Dai Smith, Cadeirydd Cyngor Celfyddydau Cymru, a'r cerflunydd lleol adnabyddus, John Meirion Jones. Datgelwyd enwau'r buddugwyr ym mhob un o gategorïau'r gystadleuaeth Gelf hefyd ar ddydd Sadwrn cyntaf yr Ŵyl:

• Elfyn Lewis: Medal Aur - Celfyddyd Gain
  
• Carwyn Evans: Dyfarniad Celfyddyd Gain
  
• Naomi Leake: Cymeradwyaeth Uchel
  
• Lowri Davies: Medal Aur - Crefft a Dylunio
  
• Hywel Prytherch Roberts - Ysgoloriaeth Artist Ifanc
  
• Ray Hole Architects - Medal Aur ar gyfer Pensaernïaeth
  
• Jeff Kahane and Associates - Plac Teilyngdod ar gyfer Pensaernïaeth
  
• Sian Seys-Evans - Ysgoloriaeth Pensaernïaeth

Cafodd ymwelwyr i’r Lle Celf y cyfle i bledleisio dros eu hoff ddarn o waith celf, sef dyfarniad 'Dewis y Bobl'. Cafodd y wobr gwerth £500, (a roddwyd gan Sefydliad Celf Josef Herman), ei dyfarnu i'r darn neu'r casgliad o waith mwyaf poblogaidd o blith yr holl waith yn yr Arddangosfa Agored yn y Lle Celf.  Lowri Davies aeth â hi, a hithau hefyd yn fuddugol yng nghystadleuaeth y Fedal Aur am Grefft a Dylunio eleni. Enillodd Osi Rhys Osmond Ddyfarniad o £600 sef Gwobr Ivor Davies a roddwyd i’r artist y mae ei waith yn cyfleu gweithredaeth wrth frwydro dros iaith, diwylliant a gwleidyddiaeth Cymru.

Gwnaeth 367 o artistiaid, penseiri a gwneuthurwyr gyflwyno gwaith celf eleni, ac yn sgil hynny  gwelwyd150 darn o waith celf a chrefft gan 56 o artistiaid a gwneuthurwyr o Gymru yn y Lle Celf yn ystod wythnos yr Eisteddfod.
Cyflwynodd Gyngor Celfyddydau Cymru a'r Eisteddfod arddangosfa arbennig o gerfluniau a darluniau'r cerflunydd talentog o Flaenau Ffestiniog, David Nash yn y Lle Celf hefyd.

Gweithdai'r Plant

Mae David yn un o'r arloeswyr sy'n defnyddio cerflunio fel proses sy'n cynnwys natur a'r amgylchedd. Mae ei waith yn deillio o gydberthynas uniongyrchol â natur a choed byw, ac mae hefyd yn defnyddio pedair elfen ddeinamig tir, aer, tân a dŵr yn ei gerfluniau.

Cafodd blant ac oedolion o bob oedran hwyl yn cymryd rhan yn ein gweithdai eleni. Gan gydweithio ag Amgueddfa Cymru, gwnaethom benderfynu defnyddio stori T.O. Jones, o Gerrigydrudion, a ddarganfu fedd prin o'r oes haearn tra'n atgyweirio wal gerrig ar ei fferm nôl yn 1924, fel thema ar gyfer y gweithdai plant. Un o'r pethau y daeth ar eu traws oedd coron efydd o'r 4edd ganrif CC, sydd bellach yn cael ei arddangos yn Amgueddfa Cymru. Fe ddefnyddion ni’r goron hon yn fel ysbrydoliaeth i'r bobl ifanc greu eu coron trawiadol eu hunain. Fel y gwelwch wrth y lluniau, ‘roedd yna gryn amrywiaeth o goronau ar faes yr Eisteddfod eleni!

‘Roedd yna arddangosfa go anghyffredin wedi ymgartrefi’n y Lle Celf sef 'Hadau', y comisiwn celf weledol eleni ar gyfer yr Eisteddfod Genedlaethol. Cywaith yw'r gwaith rhwng yr artist Christine Mills a'r cyfansoddwr Guto Puw yn ymdrin â'u hymateb i'r traddodiad Cerdd Dant. Mae'n brosiect amserol iawn o ystyried fod y Gymdeithas Gerdd Dant, sydd â'i gwreiddiau yn y Bala yn dathlu ei phenblwydd yn 75 oed eleni.

‘Roedd ein cleientiaid hefyd yn brysur iawn ar faes yr Eisteddfod –o ganu rap i deithio trwy amser, ‘roedd yna lu o weithgareddau celfyddydol yn mynd yn eu blaen! I ddarllen mwy, ewch ar: www.celfcymru.org/viewnews.asp?id=1284

Daeth sêr Jazz o bob cwr o'r byd i ymddangos yng Ngŵyl Jazz Aberhonddu 2009 ar ddechrau’r mis.

Wedi'i lleoli mewn safleoedd ar draws tref Aberhonddu, cyflwynodd yr Ŵyl y pianydd nodedig, Adbullah Ibrahim; y sacsaffonydd o'r Cameroon, Manu Dibango; a meistr yr 'oud', Anouar Brahem. Daeth un o sêr mwya jazz y DU, Courtney Pine, i berfformio ei albwm newydd 'Tradition in Transition' yn ogystal.
Bu dros 50 o sgyrsiau a chyngerddau yn ystod y tridiau yn ogystal â nifer o ddigwyddiadau rhad ac am ddim i'r teulu. Yn amrywio o garnifal a rhodfa jazz trwy strydoedd Aberhonddu ar fore Dydd Sadwrn i godi arian i Hosbis Brynbuga, i wasanaeth Jazz arbennig yn yr Eglwys Gadeiriol ar y Dydd Sul.

Roedd Ŵyl yn cael ei chynnal mewn pum gwahanol lleoliad ar draws Aberhonddu -Theatr Brycheiniog a'i Stiwdio; Neuadd y Farchnad; Gwesty'r Castell ac Eglwys Gadeiriol Aberhonddu –ac ‘roedd y tocynnau yn fargen!  ‘Roedd y digwyddiad yn llwyddiant ysgubol fel mae’r lluniau’n dangos!

Pedwarawd Llinynnol Zephirus

Unwaith eto mae'r paratoadau yn mynd yn eu blaen ar gyfer Gŵyl Gerddoriaeth a Chelfyddydau Llanandras, sy’n digwydd dros benwythnos Gŵyl y Banc (27 Awst-1 Medi).

Mae yna gyfoeth o ddigwyddiadau eleni yn cynnwys sgyrsiau gyda chyfansoddwyr, arddangosfeydd, darlleniadau barddoniaeth, ffilm a gweithgareddau plant. Y prif leoliad yw Eglwys San Andrew yn Llanandras, gyda pherfformiadau'n digwydd mewn eglwysi a neuaddau lleol yn nhirlun godidog y Mers.

Y Cerddor amryddawn, Huw Watkins, yw'r cyfansoddwr preswyl a bydd e'n cymryd rhan mewn tri digwyddiad fel unawdydd concerto, perfformiwr cerddoriaeth siambr a phartner perfformiad.

Yn dilyn traddodiad, bydd sawl carreg filltir cerddorol yn cael eu dathlu -penblwydd John McCabe yn 70; penblwydd y cyfansoddwr o Awstralia, Peter Sculthorpe a blwyddyn Haydn. Mae yna gyfres o weithiau'r meistri yn cael eu perfformio hefyd o Bach i Tchaikovsky.
I ddarllen y rhaglen lawn ewch ar: http://www.presteignefestival.com

O'r Brig i'r Gwaelod, gwaith gan: Heather ac Ivan Morrison,
Kieran Evans, Marc Rees, Simon Fenoulhet, Andy Hazell

Adar heb adenydd, tirweddau llewychol, tai unnos, pum goleufa radio a phum fforest gydgysylltiol - mae'r rhain oll yn gynigion cyffrous gan artistiaid o Gymru ar gyfer prosiect genedlaethol uchelgeisiol.

Rhai wythnosau yn ôl, fe wnaeth Cyngor Celfyddydau Cymru gyhoeddi'r rhestr fer ar gyfer Artistiaid ar y Blaen, sef un o'r comisiynau celf fwyaf eang ei gwmpas yn  DU, sy'n rhan o Olympiad Diwylliannol 2012.

O blith rhestr fer a oedd yn cynnwys 60 o artistiaid o ledled y DU bydd 12 o gomisiynau gwerth £5.4 miliwn yn cael dyfarniad i greu 12 darn o waith celf newydd ledled y wlad i ddathlu Llundain 2012; un ym mhob un o naw rhanbarth Lloegr ac un yn yr Alban, un yng Nghymru ac un yng Ngogledd Iwerddon.

Ar gyfer prosiect Cymru mae 5 prosiect wedi cael eu cynnwys ar y rhestr fer ar gyfer y cam nesaf, yn amrywio o'r anhygoel i'r ecsentrig ac yn cynnwys cynigion gan rai o'r enwau mwyaf blaenllaw ym maes y celfyddydau yng Nghymru.  
Y prosiectau sydd ar y rhestr fer yw:  

• Five Point Reference - Mae'r artist, Kieran Evans mewn partneriaeth gyda’r awdur, Robin Turner, yn cynnig cysyniad aml blatfform, aml ddisgyblaeth, a fydd yn ymgysylltu pobl â thirwedd Cymru. Bydd pum tŵr radio unigol, bach yn cael eu gosod mewn mannau allweddol yng Nghymru a fydd yn trawsyrru signalau radio amledd isel, a bydd yr amledd pellaf yn ffurfio pum cylch anweledig yr Olympaidd.

• Luminous Landscapes - Cyfres o osodiadau sain a golau ledled Cymru sy'n archwilio i natur eiconig adeiladau a thirnodau Cymru gan yr artist Simon Fenoulhet, mewn cydweithrediad â'r cyfansoddwr, John Hardy.

• The Annular Forests - Mae'r artist,Andy Hazell yn cynnig pum fforest gylchol cydgysylltiedig ar uwchdir Canolbarth Cymru. Bydd pob un o'r fforestydd cylchol yn cydberthyn i bob un o'r cyfandiroedd, wedi'u plannu gyda rhywogaethau gwahanol fel eu bod yn cyflwyno wyneb unigryw beth bynnag fo'r tymor.

• Y Tŷ Unnos -bydd tri tŷ gwahanol mewn lleoliadau amrywiol a gwahanol yng Nghymru, o Gaerdydd i Ynys Môn yn cael eu creu gan yr artistiaid Heather ac Ivan Morison yn gweithio gyda chrefftwyr a deunyddiau arbennig i’r ardal.  Mae'r prosiect wedi cael ei ysbrydoli gan y traddodiad 'tŷ unnos' yn y 17eg-19eg ganrif yng Nghymru. 

• Bydd Adain Avion -aderyn 'diadennydd', sef hen awyren DC9 sydd wedi ei thrawsffurfio yn ofod celf symudol, yn teithio trwy Gymru. Wedi ei guradu gan yr artist dawns, Marc Rees, bydd Adain Avion yn ymweld â phedair tref Cymreig ac yn cydweithio’n agos gyda’r cymunedau lleol.

Cafodd artistiaid eu herio i gyflwyno'u syniadau ar gyfer y 12 comisiwn rhwng 19 Mawrth a 29 Mai 2009, a derbyniwyd 2163 o geisiadau ledled y DU.  Yna, bu panelau annibynnol o artistiaid a chynhyrchwyr ym mhob cenedl a rhanbarth yn beirniadu'r ceisiadau, a lluniwyd rhestr fer.

Bydd yr artistiaid o Gymru sydd ar y rhestr fer yn derbyn grant datblygu gwerth £3,000 er mwyn troi'r cynigion cychwynnol yn gynigion mwy cynhwysfawr. Yna byddant yn eu cyflwyno i'r paneli artistiaid ddiwedd mis Medi, a fydd yn penderfynu ar y comisiwn terfynol, a gyhoeddir ym mis Hydref 2009. 

Bydd y 12 comisiwn llwyddiannus yn y DU yn cael eu datblygu yn ystod 2010 a 2011 drwy gydweithio'n agos â chymunedau lleol. Bydd y 12 yn cymryd rhan mewn dathliad terfynol, cyn agor Gemau Olympaidd Llundain 2012.  
Am wybodaeth bellach, ewch ihttp://www.artiststakingthelead.org.uk  

Rhian Lois Evans

Cyhoeddwyd enwau derbynyddion Dyfarniadau Astudio Uwch Ei Uchelder Brenhinol Tywysog Cymru mewn Cerddoriaeth 2009 ym mis Mehefin. Mae hwn yn gynllun a ariennir ar y cyd gan Ei Uchelder Brenhinol Tywysog Cymru, Cyngor Celfyddydau Cymru ac Ymddiriedolaeth Meithrin Talent y Meysydd Glo.

Cynhaliwyd clyweliadau yng Ngholeg Brenhinol Cerdd Llundain a Choleg Brenhinol Cerdd a Drama Cymru ym mis Ebrill ac eleni daeth y nifer fwyaf erioed o gerddorion ifanc talentog i'r fei.

Mae £40,000 ar gael yn flynyddol ar gyfer y dyfarniadau. Dyma drydedd flwyddyn y cynllun, a'r nod yw rhoi arian i helpu rhai o gerddorion newydd ifanc Cymru i ddatblygu eu gyrfaoedd ymhellach.

Enillwyr dyfarniadau astudio eleni yw:

• Oliver Browne
  
• Sian Cameron
  
• Christopher Davies
  
• Joseph Davies
  
• Rhian Lois Evans
  
• Samuel John Furness
  
• Gary Griffiths
  
• John Pierce
  
• Jennie Porton
  
• Sara Roberts
  
• James Thomas

I ddarllen mwy ewch ar: http://www.celfcymru.org/viewnews.asp?id=1244

Unedau Heatherwick yn Aberystwyth

Ar ddiwedd mis Mai, ‘roedd Canolfan y Celfyddydau yn Aberystwyth yn dathlu lansio comisiwn pensaernïol eithriadol a fydd yn darparu gofod stiwdio a gweithdai sydd eu gwir angen ar gyfer mudiadau celf yng Nghymru.
Mae'r wyth Uned Greadigol newydd, a ddylunwyd ac a godwyd gan Stiwdio Heatherwick - un o gwmniau dylunio mwyaf creadigol y DU - eisoes wedi sefydlu eu hunain fel datblygiad unigryw yn Aberystwyth ac maent yn cynorthwyo i hybu enw da'r Ganolfan fel un o'r canolfannau mwyaf blaenllaw ar gyfer celf a diwylliant cyfoes yn y DU.

Mae'r cynllun yn un unigryw a thrawiadol sy'n cyfynd â'r safle. Mae'r adeiladau syml gyda'u fframau coed wedi eu gorchuddio gyda dur gloyw crychlyd sy'n creu effaith symudliw tra modern, yn adlewyrchu gwyrddni'r safle. Yn anghyffredin, bu'r gwaith adeiladu yn ogystal â'r gwaith dylunio yn cael ei arwain gan Stiwdio Heatherwick, gyda'i thîm arbenigol yn gweithio ar y safle gydag is-gontractwyr lleol i wireddu'r prosiect. Creuwyd y system gorchuddio ar y safle, gan ddefnyddio dyfais yn debyg i fangl Fictoraidd i drawsnewid y dur i'w ffurf anghyffredin. Lleolir y stiwdios mewn tir coediog a thros amser byddant yn ymdoddi ymhellach i fewn i'r dirwedd aeddfed o'u cwmpas.

Gosodwyd pob un o'r unedau, gyda thenantiaid yn cynnwys y baentwraig adnabyddus ryngwladol Mary Lloyd Jones; yr argraffdy, Honno a Chreu Cymru - yr Asiantaeth Ddatblygu Genedlaethol ar gyfer Theatrau a Chanolfannau Celf yng Nghymru yn eu plith.
‘Roedd Alun Ffred Jones AC, Gweinidog dros Dreftadaeth Llywodraeth Cynulliad Cymru a Nick Capaldi,  Prif Weithredwr Cyngor Celfyddydau Cymru wedi’u swyno gan yr unedau newydd sy’n gartrefi delfrydol i fusnesau creadigol ac artistiaid lleol. I ddarllen mwy ewch ar:http://www.celfcymru.org/viewnews.asp?id=1218

© Capita Architecture

Cyhoeddodd Sherman Cymru ddiwedd fis Mehefin ei bod wedi derbyn grant o £3.9 miliwn gan y Loteri Genedlaethol, drwy Gyngor Celfyddydau Cymru. Bydd yr arian yn ein galluogi i gyflawni'r gwaith adnewyddu sy'n gwbl angenrheidiol er mwyn sicrhau fod adeilad y theatr yn cael ei drawsnewid yn llwyr.

Mae cyfanswm y grant a ddyfarnwyd i Sherman Cymru gan Gyngor Celfyddydau Cymru yn cynrychioli 74% o gyfanswm cost yr ail-ddatblygu. Bydd hyn yn cynnwys moderneiddio'r ardaloedd cyhoeddus, fydd felly'n gwella profiad y gynulleidfa, yn ogystal ag adnewyddu'r ardaloedd cefn llwyfan ac yn gwella'r amodau ar gyfer staff a chyfranogwyr.

Bydd y drysau'n cau ar adeilad presennol y Sherman ym mis Ionawr 2010 ar gyfer y cyfnod adnewyddu, yn dilyn cynhyrchiad Nadolig y Sherman yn 2009, sef A Christmas Carol. Bydd Sherman Cymru yn symud i swyddfeydd dros dro yng Nghaerdydd ac yn parhau i gynhyrchu a theithio gwaith theatrig ledled y DU, a hefyd yn parhau â'r gwaith Dysg ac Ymgysylltu.http://www.celfcymru.org/viewnews.asp?id=1252

Gareth Clark, Theatr Odyssey

Mae Theatr Odyssey, Caerdydd bellach wedi cyrraedd y tri olaf ar gyfer y Prosiect Celf Gorau yn Nyfarniadau Loteri Genedlaethol 2009.

Bydd y saith prosiect buddugol yn derbyn £2,000 yr un i wario ar eu prosiect. Mae hyn yn dipyn o gamp i Odyssey, yr unig gwmni Cymreig i gyraedd y rhestr fer yn y category Celf eleni.

Bydd yr enillwyr yn cael eu cyhoeddi mewn rhaglen arbennig ar BBC1, ar Ddydd Sadwrn, Medi 5 2009 - 'The National Lottery: Big 7".http://www.lotterygoodcauses.org.uk/awards/

Ysgol Gynradd Twyn yng Nghastell Caerffili

Gan Gwyn L Williams

Dau ddiwrnod - 556 milltir - pedwar castell - un Prif Weinidog ac un Gweinidog dros Ddiwylliant - dau fand samba - tair gorymdaith, sawl artist ardderchog, a channoedd o gyfranogwyr brwdfrydig; am Benwythnos Agoriadol gwych ar ddiwedd mis Gorffennaf!   Doedd yr hyn a welais o'r teulu Olympaidd yng Nghymru dros gyfnod o ddau ddiwrnod yn ddim o gymharu â'r 20 o ddigwyddiadau sydd ar y gweill i nodi bod tair blynedd i fynd tan y sioe fwyaf bendigedig ar y ddaear ym mis Gorffennaf 2012.

Yn ystod y penwythnos lansio yng Nghastell Caerffili ddydd Gwener Gorffennaf 24, siaradodd Prif Weinidog Cymru yn huawdl am ei atgofion o Gemau Olympaidd Llundain 1948, ac er i'r achlysur gael ei adnabod fel "Gemau'r Caledi", cofiodd sut y trosglwyddwyd etifeddiaeth werthfawr iawn i Ŵyl Prydain rai blynyddoedd yn ddiweddarach.

Nododd Rhodri Morgan nad athletwyr a dinas Llundain yn unig fydd yn gweld buddion Llundain 2012.  Mae'r Gemau Olympaidd hefyd yn croesawu artistiaid a'r rhai ym maes addysg, diwydiant, a phobl ifanc yn benodol. Yng Nghaerffili, bu dau o gystadleuwyr y Gemau Paralympaidd yn siarad am eu huchelgeisiau ar gyfer 2012, a bu rheolwr tîm Seland Newydd  yn sôn am y rheswm i Dîm Paralympaidd Seland Newydd ddewis Cymru fel man hyfforddiant ar gyfer 2012.  Rhoddodd rheolwr contractau Rowecord Engineering grynodeb ysbrydoledig am y ffordd y gwnaeth y cwmni sydd wedi'i leoli yng Nghasnewydd osod y to eithriadol o gymhleth ar y Ganolfan Ddyfrol Olympaidd, a ddyluniwyd gan y pensaer adnabyddus, Zaha Hadid.

Roedd Penwythnos Agoriadol mis Gorffennaf yn ffordd wych o ddangos ein cynlluniau ar gyfer Olympiad Diwylliannol Cymru.  Roedd ensemble Canolfan Gerdd William Mathias, Doniau Cudd a Bangor Sambistas yn atseinio yng Nghastell Caernarfon. Ac yng nghastell Harlech a chastell Cricieth, roedd sain Band Samba Abermaw yn llenwi'r lle.  Roedd Castell Caerffili wedi'i addurno â baneri ffelt a ysbrydolwyd gan herodraeth y Neuadd Fawr, a ddyluniwyd gan blant ysgol gynradd leol. Bu pobl ifanc yn Wrecsam yn cymryd rhan mewn gweithdai am athletwyr o Gymru ac roedd lleisiau corau cymunedol yn atseinio yng Ngwaith Haearn Blaenafon. Roedd yr holl ddigwyddiadau hyn yn nodi dechrau'r prosiectau Pŵer y Fflam yng Nghymru.

Roedd theatr stryd a charnifal yng Nghaerdydd, a digwyddiadau chwaraeon yng Nghasnewydd yn ychwanegu at y penwythnos prysur iawn.   Bydd nifer o'r prosiectau hyn yn ceisio ennill brand 'Inspire Mark' y Gemau Olympaidd (mae pum prosiect 'Inspire Mark' ar gael ar hyn o bryd), a bydd y Teulu Olympaidd yng Nghymru yn parhau i dyfu.  

Am fwy o wybodaeth, ffoniwch Raglennydd Creadigol Cymru,  – Gwyn L Williams – ar 0796 7161 766, neu anfonwch neges ebost at gwyn.williams@celfcymru.org.uk

Gan Hilary Farr, Swyddog Noson Allan

Potted Pirates

"Roedd y boi 'na, John, yn wych!" Un wythnos ar ôl cael sgwrs hir gyda John McGrath, roedd y bois o Fedwas yn llawn canmoliaeth iddo. Roeddent yn cymryd rhan yng Nghynllun Hyrwyddwyr Ifanc Noson Allan ac yn gweithio tuag at lwyfannu perfformiad o "Potted Pirates" yn Neuadd y Gweithwyr, Bedwas. Roedd John, a chyfarwyddwr theatr llawrydd, Abdul Shayek, wedi cytuno i siarad â'r grŵp am y theatr a rôl y cynhyrchydd, y swyddi gwahanol sy'n rhan o wneud cynhyrchiad a'r ffordd yr oeddent hwy wedi dechrau eu gyrfa.

Roedd y bechgyn wedi'u hysbrydoli'n llwyr, ac yn llawn brwdfrydedd yr wythnos ganlynol wrth gael dosbarth meistr cyflym ar ysgrifennu datganiadau i'r wasg gydag Uwch Swyddog y Wasg Cyngor Celfyddydau Cymru, Joanna Davies. Dros yr wythnosau nesaf buont yn gosod posteri, yn pennu prisiau ar gyfer y tocynnau ac yn trafod gwerthu'r tocynnau gyda sefydliadau lleol, codi arian a dosbarthu taflenni.

Cynhaliwyd y sesiynau hyn gan Noson Allan a Christine Smith o Heddlu Gwent, gyda chymorth Rheolwr Neuadd y Gweithwyr Bedwas, Bill Thomas, a Swyddogion Cymdogaethau Lleol Stuart Lewis a Siân Lloyd a Swyddogion Cymorth Cymunedol yr Heddlu, Anthony Moore a Christopher Armstrong. Cawsant gipolwg ar reoli digwyddiadau ar raddfa fawr yn ystod taith o amgylch Stadiwm y Mileniwm lle y gwnaeth Ian Peploe, y Rheolwr Digwyddiadau a Diogelwch, roi blas o bŵer iddynt, a chyfle i eistedd yn y bocs rheoli a thrafod y camerâu teledu cylch cyfyng.

Gorffennaf 28ain, roedd y digwyddiad yn llawn hwyl gymunedol a'i phobl ifanc wrth i bawb ymuno yn y sbri ar y diwedd. Un o uchafbwyntiau'r noson yn ddi-os oedd hanner ffordd drwy'r sioe pan fu'n rhaid i res gyfan o swyddogion yr heddlu - rhai ohonynt yn uwch swyddogion - chwifio'u breichiau a chrawcian, gan esgus bod yn wylanod!

Roedd pawb a fu'n gweithio gyda'r grŵp o'r dechrau'n deg yn gallu gweld newid pendant yn agwedd y bechgyn, sydd wedi dangos eu bod yn fedrus, yn ddadleugar ac yn heriol, ac i bob un ohonynt ymdrechu'n galed i sicrhau y byddent yno ar y noson - rhinweddau sy'n ofynnol i hyrwyddwyr digwyddiadau a chynhyrchwyr artistig gwych.

Mae Noson Allan yn bwriadu parhau i weithio gyda'r grŵp gan eu helpu a'u hannog i drefnu mwy o ddigwyddiadau, gan roi'r cyfle iddynt gyfarfod â gweithwyr proffesiynol eraill ym maes y celfyddydau, a gweld ffurfiau eraill ar y celfyddydau perfformio.  Pwy a ŵyr, efallai y byddant yn cnocio ar ddrws Syr Cameron Mackintosh yn y dyfodol!

Am fwy o wybodaeth am Noson Allan, ewch i'r wefan: http://www.nosonallan.org.uk/

John McGrath

Gan John Mcgrath

Mae tri mis wedi mynd heibio bron ers i National Theatre Wales symud i'n swyddfeydd yn Arcêd y Castell, lansio rhwydwaith cymdeithasol yn nationaltheatrewales.org, cyhoeddi ein 'papur newyddion' newydd a chyhoeddi'r syniadau allweddol ar gyfer ein hachlysur lansio o dan y faner 'Creu, Trafod, Ymateb'.   Ers hynny, bu'r tim yn brysur iawn yn sicrhau bod hyn oll yn cael ei wireddu.

Bu'r rhwydwaith cymdeithasol yn llwyddiant ysgubol - mae'n fan lle y gellir trafod syniadau, lle y gall artistiaid roi gwybod am eu gwaith ymchwil, a lle y gall amrywiaeth o gwmnïau rannu newyddion.

Yn y cyfamser, rydym wedi bod yn ymchwil i'r llinynnau 'trafod' ac 'ymateb'.  Mae'r swyddogion creadigol, Mathilde Lopez a Catherine Paskell, wedi bod yn archwilio gwahanol ddulliau a phosibiliadau ar gyfer theatr sy'n ymateb i newyddion, materion a syniadau. Bydd y llinynnau hyn o waith yn cael eu cynnal ym mis Medi.

Ond ein prif ffocws fu datblygu cynyrchiadau ar gyfer ein rhaglen lansio.  Fel y cyhoeddwyd ym mis Mai, bydd hyn yn cynnwys blwyddyn o sioeau - un y mis, bob mis, o fis Mawrth 2010, gyda phob un mewn lleoliad gwahanol, a phob un yn defnyddio ymagwedd wahanol at gynhyrchu gwaith theatr. Drwy gyfres o drafodaethau ac 'ymweliadau creadigol', lle mae artistiaid a chwmnïau’n rhannu syniadau a dulliau gweithio gyda ni, gwnaethom ddatblygu 30 o raglenni posibl i'r rhaglen.  Yna, gwnaethom ddewis 12: y cynyrchiadau a fydd yn creu 'map theatr o Gymru' ac yn ein helpu i gyflawni'r nod o sicrhau National Theatre sy'n ymgysylltu ag eraill, sy'n arloesol ac yn rhyngwladol.

Ni allwn ddatgelu teitlau'r sioeau ar hyn o bryd; bydd rhaid i chi aros nes y byddwn yn lansio'r cyfan i'r wasg ar 5 Tachwedd. Ond gallaf eich sicrhau fy mod yn teimlo'n gyffrous iawn am y rhaglen sy'n cael ei llunio ar hyn o bryd.  Rwy'n hyderus y bydd yn ddatganiad hynod o gyfoeth a photensial theatr ac artistiaid Cymru.  Wrth i ni nesáu at ddiwrnod datgelu'r rhaglen, rydym yn gweithio'n galed i sicrhau bod y cynulleidfaoedd mwyaf eang posibl yn gwybod am ein gwaith ac yn dod i'n cefnogi.

Rydym hefyd yn dechrau ystyried y ffordd rydym yn datblygu artistiaid newydd, a rhoi cyfleoedd newydd i artistiaid sefydledig, gan gyfoethogi'r gronfa o dalent  a syniadau y byddwn yn eu defnyddio yn y tymhorau nesaf.  Rydym eisoes yn dechrau dychmygu'r posibiliadau ar gyfer National Theatre Wales ar gyfer y dyfodol.
I ddarllen mwy, ewch i: http://nationaltheatrewales.org/ 

gan Rhian Hutchings, Cyfarwyddwr WNO MAX

Mae nifer o'n hartistiaid wedi chwarae rôl ganolog yn yr Unol Daleithiau yr haf hwn pan fu Cymru yn wlad wadd yng Ng*yl Bywyd Gwerin Smithsonian am y tro cyntaf eleni. Mae'r Ŵyl flynyddol hon yn denu tuag 1 miliwn o ymwelwyr sy'n dod i brofi diwylliannau gwahanol a ffyrdd eraill o fyw.
Eleni, fe wnaeth aelodau corws a cherddorfa o'r radd flaenaf Opera Cenedlaethol Cymru gymryd rhan yn yr Ŵyl. Gwnaethant berfformio amrywiaeth o gyngherddau mewn ysgolion ledled Washington ac yng Nghanolfan Kennedy. Mae Rhian Hutchings, Cyfarwyddwr WNO MAX, yn rhannu ei phrofiadau o'r Ŵyl. 

Dydd Mawrth 23 Mehefin 2009

Cawn ein croesawu'n wresog gan Glenn Grove, llywydd Côr Cymraeg Rehoboth, y byddwn yn ymarfer gydag ef y noson honno. Rydym yn ymarfer yr ymdeithgan briodasol o opera Joseph Parry, Blodwen.  Dychwelyd i Washington am 1am y bore!

Dydd Mercher 24ain Mehefin 09

Heddiw, cynhelir y gweithdy cyntaf ar gyfer The Boy who went to the West Wind, yn Ysgol Brydeinig Washington.  Mae gan yr ysgol gyfleusterau gwych ac rydym yn gweithio gyda grŵp o 48 o blant o bob gwlad.

Dydd Iau 25ain Mehefin 09

Mae safle'r Ŵyl yn anferthol, ac mae arddangosfa Cymru yn sefyll allan yn wych.  Rwy'n llamu draw i babell y Ddraig ac yn cyfarfod â grŵp yr Ysgol Brydeinig.  Mae gen i ddeng munud i osod popeth yn ei le cyn perfformio, ac mae'n ras wyllt i wneud y cyfan a gosod yr offerynnau... Mae'r cyfan yn mynd rhagddo'n dda, ac mae'r plant yn ardderchog!

Dydd Gwener 26ain Mehefin 09

Draw i Ganolfan Gelfyddydau Atlas yn ardal gythryblus Capitol Hill Washington i weithio gyda grŵp o Gorws Ieuenctid America. Mae ein grŵp ni'n cynnwys 20 o blant Affricanaidd-Americanaidd, yn amrywio rhwng 9 oed ac 16 oed. Nid ydynt erioed wedi clywed am opera, ac maent yn cael eu syfrdanu gan yr offerynnau chwyth. Maent yn llawn egni, sy'n heintus, a chawn ddiwrnod gwych gyda nhw.

Dydd Sadwrn 27ain Mehefin 09

 Bant â mi i'r babell Naratif i weld ein gweithdy 'Lift Up Your Voice' olaf. Galla i ddim credu faint o bobl sydd yno - mae'n orlawn! Mae Cwm Rhondda yn ffefryn mawr. Ar ddiwedd y sesiwn, mae pawb ar eu traed i ganu.

Yna, rydym yn ei throi hi nol am babell y Ddraig ar gyfer Cyngerdd Rehoboth, sy'n dod i ben gyda Chymanfa Ganu, lle mae pawb yn cael y cyfle i ymuno yn y canu!

Gan Angela Tillcock

Mae 'na ddiwrnodau pan fydd rhai ohonom yn teimlo y byddai'n well gennym beidio â bod yn y gwaith, ond realiti'r sefyllfa i nifer o bobl ifanc yng Nghymru heddiw yw nad fyddant yn llwyddo i ddod o hyd i swydd, heb sôn am swydd y byddant yn ei mwynhau! Dychmygwch y teimlad hwnnw ... nad oes unrhyw un yn poeni gartref, yn yr ysgol, yn unrhyw le.... pa obaith sydd?

Fel sefydliad, mae gennym gyfle i helpu i newid bywydau a rhagolygon pobl ifanc, drwy brosiect Cyrraedd y Nod, sef menter Llywodraeth Cynulliad Cymru, wedi'i hariannu gan Gronfa Gymdeithasol Ewrop.

Yn ystod y ddwy flynedd nesaf, byddwn yn gweithio gydag amrywiaeth o sefydliadau celfyddydol, sefydliadau cymunedol, awdurdodau lleol ac artistiaid i ddarparu prosiectau celfyddydau cyfranogol a mentrau hyfforddi i bobl nad ydynt mewn addysg, cyflogaeth na hyfforddiant.

Yn ystod mis Gorffennaf, bu ein tîm Cynllunio a Datblygu yn cynnal proses dendro ar gyfer y prosiect hwn, a byddwn yn dyfarnu hyd at 50 o gontractau erbyn canol mis Medi 2009.

Bydd y gwaith hwn yn helpu pobl ifanc i ddychwelyd i'r ysgol er mwyn ennill cymhwyster, mynd i'r coleg, ymuno â chwrs hyfforddi neu sicrhau swydd; bydd yn meithrin hyder, hunan gred, a lefelau pendantrwydd pawb sy'n rhan o'r fenter - y pethau hynny sy'n anodd dod o hyd iddynt os ydych yn berson ifanc sy'n cael trafferth, a phethau hanfodol i'ch rhoi ar ben ffordd i fod yn llwyddiannus.

Bydd manylion llawn y contractau yn cael eu cyhoeddi ar ein gwefan: http://www.celfcymru.org.uk/Am ragor o wybodaeth cysylltwch ag:  Angela Tillcock, Rheolwr Datblygu Busnes, Cyngor Celfyddydau Cymru: angela.tillcock@celfcymru.org.uk  

Fern Smith

Llongyfarchiadau mawr i Fern Smith, Cyfarwyddwr Artistig ar y cyd, Cwmni Theatr Volcano Abertawe ag enillodd Cymrodoriaeth Clore yn ddiweddar.

Mae Rhaglen Cymrodoriaeth Clore yn un o raglenni datblygu arweinyddiaeth mwyaf blaenllaw yn y sector diwylliannol. Wedi'i sefydlu yn 2003, menter ar ran Ymddiriedolaeth Clore Duffield yw'r rhaglen sy'n anelu at ddatlbygu sgiliau arwain dros ystod eang o weithgareddau diwylliannol. Maent yn cynnwys celfyddydau gweledol a pherfformio, ffilm, etifeddiaeth, amgueddfeydd, archifau, llyfrgelloedd a'r diwydiannau celfyddydol.

Mae'n cynnig Cymrodoriaeth i arweinwyr unigol yn eu maes ac hyfforddiant pellach. Ers Medi 2004, mae 156 o bobl wedi derbyn yr anrhydedd.

Gwnaeth Cyngor Celfyddydau Cymru ariannu Cymrodoriaeth Fern Smith. Ers creu Cwmni Theatr Volcano mae Fern wedi bod yn weithgar iawn fel ysgrifennwr, cyfarwyddwr, perfformiwr ac athro o fewn y cwmni. Bydd hi'n defnyddio'r cyfle hwn i ddatblygu ei sgiliau ymhellach trwy fynd ar gyrsiau penodedig a drefnwyd gan y Rhaglen a chael cyfnod o secondiad gyda sefydliad addas.

Striking Attitudes - The Art of Taking Tea

Mewn hinsawdd economaidd anodd, da o beth yw gwybod bod pobl yng Nghymru yn parhau i ddod o hyd i amser ac arian i fynychu digwyddiadau celfyddydol ledled y wlad, nawr yn fwy nag erioed o'r blaen, fel y dangoswyd yn Arolwg Omnibws Cymru eleni.

Cyfwelwyd ag oeddeutu 1,000 o bobl Cymru y llynedd ynglŷn â'u tueddiadau i fynychu digwyddiadau celfyddydol a chymryd rhan mewn gweithgareddau celfyddydol. Mae Arolwg Omnibws Cymru yn archwilio'r data hwn yn fanwl ac yn edrych ar dueddiadau rhanbarthol a demograffig cyffredinol ar gyfer y Celfyddydau yng Nghymru.

Roedd adroddiad 2008 yn datgelu canfyddiadau cadarnhaol iawn am nifer yr oedolion yng Nghymru sy'n mynychu'r celfyddydau. Mae bron i wyth o bob deg (79%) o oedolion Cymru yn mynd i o leiaf un digwyddiad celfyddydol unwaith y flwyddyn neu'n amlach. Mae hyn yn gynnydd o dri phwynt canran ers y llynedd sef 76%.
Yn benodol, mae'n arwyddocaol iawn bod cynnydd mewn cyfranogiad ymhlith pobl sy'n byw mewn ardaloedd o amddifadedd ariannol, i fyny pum pwynt canran i 30% yn 2008, gan adeiladu ar y cynnydd saith pwynt canran a gofnodwyd yn 2007.

Bu cynnydd hefyd mewn presenoldeb i ddigwyddiadau celfyddydol dros y deng mlynedd diwethaf, sy'n gyfartaledd o 72% (o gymharu â 66% ddeng mlynedd yn ôl), a Ffilm yw'r ffurf ar gelfyddyd sydd fwyaf poblogaidd yng Nghymru o hyd.

Mae Tîm Cynllunio a Datblygu Cyngor Celfyddydau Cymru bellach yn paratoi ar gyfer y prosiect mawr nesaf, 'Arolwg Celfyddydau Cymru 2010'. Mae hwn yn arolwg cynhwysfawr a fydd yn rhoi'r wybodaeth ddiweddaraf am y cyfraddau mynychu a chyfranogi yn y celfyddydau yng Nghymru, yn ogystal â chanfyddiadau'r cyhoedd o'r celfyddydau a diwylliant yng Nghymru.

Mae'r gwaith ymchwil hwn yn dilyn arolwg y Celfyddydau yng Nghymru 2005 a bydd yn cynnwys cyfoeth o ddata a fydd yn cael ei ddadansoddi yn ôl ffurf ar gelfyddyd, Awdurdod Lleol a rhanbarth daearyddol.

I ddarllen mwy ewch ar:http://www.celfcymru.org/viewnews.asp?id=1245

Symposiwm Marchnata Celfyddydau

Llun artist o adeilad newydd y Chapter

Dewch i ymuno â ni ar gyfer Symposiwm Marchnata arloesol arall a fydd yn ysgogi'r meddwl am y Celfyddydau, ddydd Mercher, 25ainTachwedd, yng Nghanolfan Celfyddydau y Chapter yng Nghaerdydd, a adnewyddwyd yn ddiweddar.

Bydd y Symposiwm yn cynnwys amrywiaeth eang o seminarau a gweithdai ynghyd â siaradwyr gwadd i'ch ysbrydoli.

Bydd y gofrestr ar-lein ar gael cyn hir yn ogystal â manylion y siaradwyr gwadd a'r seminarau ar wefan Cyngor Celfyddydau Cymru: www.celfcymru.org/

Am fwy o wybodaeth am y Symposiwm, cysylltwch â Ceryl Williams, Swyddog Digwyddiadau, Cyngor Celfyddydau Cymru: ceryl.williams@celfcymru.org.uk

Cwrs Undydd ar gyfer Cadeiryddion a Phrif Swyddogion Gweithredol/Cyfarwyddwyr Artistig

Mae'n hanfodol sicrhau cydberthynas dda rhwng y Cadeirydd a'r Prif Weithredwr er mwyn i sefydliadau diwylliannol lwyddo.

Mae Rhaglen Arweinyddiaeth Clore, mewn partneriaeth â'r Rhaglen Arweinyddiaeth Ddiwylliannol, yn cynnig cwrs undydd i Gadeiryddion a Phrif Swyddogion Gweithredol (neu Gyfarwyddwyr Artistig) fynychu fel pâr. Bydd y diwrnod yn ystyried rolau a chyfrifoldebau, ac yn cwmpasu materion fel risg artistig, cynllunio strategol ac arweinyddiaeth mewn amgylchedd sy'n newid.

Cynhelir y cwrs yng Nghaerdydd,yng ngesty Mercure Holland Hotel ddydd Sadwrn 5 Rhagfyr 2009 (9.30am - 4.30pm). 
Am fanylion llawn y dyddiadau, lleoliadau, ffioedd a cheisiadau, ewch i'r wefan: http://www.cloreleadership.org Mae'r broses ymgeisio ar agor; y dyddiad cau ar gyfer ceisiadau yw Tachwedd 6 2009.

Cynllun Rhaglen Mentora Grŵp newydd g39 i artistiaid- Galwad am geisiadau

Ydych chi a'ch cyfoedion yn ystyried sefydlu prosiect celfyddydol? Arddangosfa efallai, neu ddangosiad ffilm? Prosiect oddi-ar-safle, neu gyhoeddiad? Neu efallai hoffech sefydlu gofodau stiwdio newydd neu ofod a-redir-gan-artist hyd yn oed.
Os ydych chi, cysylltwch â g39 a gallai cynllun Rhaglen Mentora Grŵp newydd g39 eich helpu chi.
Mae Rhaglen Mentora Grŵp RAAC yn gweithio â grwpiau celfyddydol ( dwy o bobl neu fwy) sydd eisiau i sefydlu menter neu fusnes diwylliannol a fyddai'n manteisio ar arweiniad, cymorth a phrofiad staff g39 yn ogystal â'i chronfa o fentoriaid ar draws Cymru a thu hwnt.

Os oes gennych unrhyw gwestiynau ynglŷn â'r rhaglen, cysylltwch â Sean Edwards yn g39 ar: 029 2025 5541 neu anfonwch e-bost at: sean@g39.org

Gyda thristwch mawr, rydym yn cofio Tamara Krikorian, a fu farw ar Ddydd Sadwrn, Gorffennaf 11 2009.
'Roedd Tamara'n weithgar tu hwnt ym myd celfyddydau gweledol Cymru. 'Roedd hi'n adnabyddus am hyrwyddo’n ddiflino ymarfer artistiaid, tra'n gyfarwyddwr Ymddiriedolaeth Cerflunwaith Cymru ac yna Cywaith Cymru. Artworks Wales, y sefydliad cenedlaethol ar gyfer celf cyhoeddus yng Nghymru.

Cofiwn hefyd y diweddar Archdderwydd Dic Jones, un o feirdd mwyaf y genedl a fu farw ddydd Mawrth, Awst 18 2009.  Adnabuwyd Dic Jones fel Meistr y grefft o Gynganeddu ac mae ei gyfraniad cyson i ddiwylliant Cymru yn amhrisiadwy.  

Fe fydd yna golled mawr ar ôl y ddau.