CYLCHLYTHYR HAF CYNGOR CELFYDDYDAU CYMRU 2008

Mae'r Celfyddydau yng Nghymru yn wynebu amserau heriol. Yn ystod pob wythnos yn 2008, rydym yn clywed bod yr economi yn wynebu newyddion gwael, argyfyngau ariannol a'r bygythiad o ddirwasgiad. Mae'r newyddion tywyll yn achosi mwy o ansicrwydd.

Mae gostyngiadau yn arian y Loteri a'r cynnydd digyfnewid o ran y Cymorth Grant yn golygu bod arian ar gyfer y Celfyddydau o dan bwysau. Os ceir gostyngiadau yng ngwariant dewisol y cyhoedd neu nawdd corfforaethol yn ystod y misoedd nesaf, byddant yn ychwanegu at yr heriau hyn.

Mewn sefyllfa ariannol gyfyngedig, bydd rhai bob amser o'r farn mai blaenoriaeth isel yw cefnogi'r celfyddydau. Ond nid yw barn o'r fath yn cydnabod bod y celfyddydau yn cyfrannu'n sylweddol at ansawdd bywyd a lles cymdeithas wâr, ac y gall creu cysylltiad uniongyrchol â hunaniaeth, hunan-barch, llawenydd a chreadigrwydd i bawb.  Mae angen sicrhau eiriolaeth frwdfrydig ar gyfer y gwerthoedd hyn o ystyried ein hamgylchiadau ar hyn o bryd.

Yn ddiweddar, mae'r Cyngor wedi cymeradwyo Strategaethau'r Ffurfiau ar Gelfyddyd, a fydd yn llywio ein gwaith ar gyfer y blynyddoedd nesaf. Daw hyn yn sgil cyfnod ymgynghori maith, trafodaethau manwl a chynllunio gofalus. Maent yn cynnwys fframwaith y bydd CCC yn pennu ei gynlluniau tymor byr a chanolig ynddo. Dylai'r cyfleoedd a'r dyheadau a nodwyd ein helpu i edrych y tu hwnt i'r problemau economaidd tymor byr a chanolbwyntio ar nodau gwirioneddol ar gyfer sicrhau sector celfyddydau llewyrchus yng Nghymru.

Erbyn yr hydref, byddaf wedi dod i ben â'm cyfnod byr yn CCC. Yn ystod y misoedd hyn, rwyf wedi cael cipolwg unigryw ar yr amrywiaeth o weithgareddau a gynhelir ledled Cymru, a'r cyfraniad a wna tîm CCC. Ni chydnabyddir na gwerthfawrogir hyn bob tro yn llawn, ond credaf y dylai Cymru sylweddoli mor lwcus ydyw i gael CCC.

Mae'r haf wedi cyrraedd o'r diwedd ond cyn y gallwn freuddwydio am y gwyliau, mae'n amser i fyfyrio ar yr hyn rydym wedi'i gyflawni yn ystod y chwe mis diwethaf, a sut y byddwn yn adeiladu ar hyn ar gyfer gweddill y flwyddyn.

Hyd yn hyn, bu 2008 yn flwyddyn gyffrous a heriol. Ar lefel bersonol, bu'n flwyddyn o ddathlu fy mlwyddyn gyntaf fel y Gweinidog dros Dreftadaeth, y tro cyntaf i mi fynychu cynhadledd flynyddol Cyngor Celfyddydau Cymru, a nawr dyma fy neges gyntaf i chi yng nghylchlythyr CCC.

Bu maes y celfyddydau hefyd yn gwneud rhai pethau am y tro cyntaf, fel gweithredu canfyddiadau Adolygiad Stephens, a chyflawni ymrwymiadau Cymru'n Un.

Rydym wedi sicrhau £2.25m i'r Theatr Iaith Saesneg a fydd yn fuddiol i'r celfyddydau perfformio ledled Cymru. Bydd gwaith newydd a chyffrous yn cael ei gomisiynu a'i berfformio wrth i dalent orau Cymru gydweithio.

Ac mae Bwrdd Strategaeth y Celfyddydau wedi parhau â'i waith arloesol, trawsbynciol. Ac er ei bod yn ddyddiau cynnar, rydym eisoes wedi gweld sut mae gweithio gyda'r Adran Iechyd wedi helpu CCC i hyrwyddo'i Strategaeth ar y Celfyddydau mewn Iechyd.  Bydd y Bwrdd yn adeiladu ar hyn, gan ddatblygu ffyrdd trawsffiniol o weithio yn yr 21ain ganrif.

Ond ni allwn orffwys ar ein rhwyfau, bydd y misoedd nesaf yn brysurach fyth. Mae Llywodraeth Cynulliad Cymru yn ceisio rhoi dyletswydd statudol ar awdurdodau lleol i hyrwyddo diwylliant a'r celfyddydau. Ac, fel y dywedais yng nghynhadledd CCC, byddwn yn parhau â'r gwaith sydd ar droed i ddatblygu Strategaeth Ddiwylliant i Gymru.

Byddaf hefyd yn gweithio gyda CCC a Bwrdd Strategaeth y Celfyddydau i weld sut y gallwn sicrhau ein bod yn ymgysylltu â phobl ifanc ym mhob agwedd ar fywyd diwylliannol Cymru.  Drwy gynnig prentisiaethau yn ein prif sefydliadau celfyddydol, a rhoi'r cyfle iddynt gymryd rhan mewn prosesau gwneud penderfyniadau drwy fyrddau ieuenctid, rydym yn buddsoddi yn nyfodol y celfyddydau a'n diwylliant yng Nghymru.

Rwy'n cydnabod y bydd llawer ohonoch yn pryderu am ariannu'r celfyddydau yn y dyfodol.  Mae hwn yn bwnc dyrys, ond ni allwn gynnal y sefyllfa bresennol os ydym am ddatblygu'r sector mewn ffyrdd newydd a chyffrous. Mae angen eich barn a'ch sylwadau arnaf er mwyn helpu swyddogion CCC a Llywodraeth Cynulliad Cymru i archwilio i fodelau ariannu amgen ar gyfer y celfyddydau yng Nghymru. Mae angen eich syniadau ar sut y gallwn fod yn ddigon hyblyg i ymateb i arloesedd yn y sector tra'n datblygu'r dalent sydd gennym eisoes. 

Bydd hyn oll yn arwain at sicrhau y gallwn hyrwyddo Cymru'n well ar lwyfan y byd. Os byddwn yn parhau i ddatblygu ein bywyd diwylliannol bywiog, byddwn yn denu ymwelwyr a buddsoddiad. Bydd mwy o bobl am weithio a byw yma.

Gyda'n gilydd, rydym yn datblygu dyfodol newydd i'r celfyddydau, yn sicrhau bod diwylliant wrth wraidd bywyd cyhoeddus. Mae heriau ar y gweill, ond drwy gymryd risgiau pan fydd angen gwneud hynny, byddwn yn dod o hyd i orwelion newydd a'r rhyddid i'w harchwilio.

Dywedodd James Turner, Prif Weithredwr dros dro Cyngor Celfyddydau Cymru:
 
"Heddiw (dydd Mawrth, 8fed Gorffennaf), bu'r Cyngor yn ystyried argymhellion y swyddogion ar gyfer Dyfarniadau Cwmnïau Disglair.
 
"O ystyried safon uchel y ceisiadau a'r cymhelthdodau o ran gwahaniaethu rhwng rhai ymgeiswyr, gofynnodd y Cyngor am gynnal trafodaethau pellach gyda swyddogion cyn cyhoeddi'r rhestr derfynol o Ddyfarniadau.
 
"Bydd y Cyngor yn cyhoeddi ei benderfyniad mewn cyfarfod arbennig a drefnir yr wythnos nesaf, a hysbysir yr ymgeiswyr ar ôl y dyddiad hwnnw.  Mae'r ymgeiswyr wedi cael eu hysbysu o'r sefyllfa."

Daeth 'Black Watch', y cynhyrchiad arobryn o Theatr Genedlaethol yr Alban, i lwyfannu ei 'debut' Cymraeg yng Nghanolfan Hamdden Glyn Ebwy rhwng Mai 15-17 2008.

Daeth y ddrama i Gymru trwy gefnogaeth rhaglen adfywiad Blaenau'r Cymoedd a Glyn Ebwy a chynllun ‘Celf Tu Allan I Gaerdydd’ Cyngor Celfyddydau Cymru, mewn partneriaeth gyda Theatr Brycheiniog, Creu Cymru, Gwasnaethau Celfyddydau Blaenau Gwent a Theatrau Rhondda Cynon Taf.

Mae'r ddrama am y gatrawd Albanaidd a bywyd y milwyr yn Iraq wedi ennyn canmoliaeth lle bynnag y llwyfanwyd hi gyda beirniaid yr U.D. yn ei henwi'n ddigwyddiad theatrig gorau 2007 pan aeth hi ar daith yno y llynnedd.  Ac ‘roedd y perfformiadau yng Nghymru yn lwyddiant ysgubol.

Dychwelodd Gwmni Theatr Cenedlaethol yr Alban i Gymru ac i Sherman Cymru ym mis Mehefin gyda’i gynhyrchiad diweddaraf, ‘Little Otik’ a gafodd ganmoliaeth mawr.

 I ddarllen mwy am ‘Black Watch’ ewch arhttp://www.celfcymru.org/viewnews.asp?id=827I ddarllen mwy am ‘Little Otik’ ewch arhttp://www.celfcymru.org.uk/viewnews.asp?id=891

Mae gwaith ar droed i ddod o hyd i Gyfarwyddwr Artistig i arwain NTW, sy'n gyfrifol am ddod â gwaith uchelgeisiol i gynulleidfaoedd Cymru a datblygu proffil diwylliannol y wlad ymhellach.

Mae bwrdd y cwmni yn gobeithio penodi ymgeisydd addas erbyn diwedd mis Gorffennaf ac mae wedi cyflogi gwasanaethau un o helwyr pennau mwyaf blaenllaw'r byd, Heather Newill, i sicrhau y bydd ymarferwyr theatr gorau Cymru a'r byd yn ymateb i'r cyfle eithriadol hwn. 

Ystyrir bod sefydlu NTW yn un o ddatblygiadau diwylliannol mwyaf arwyddocaol Cymru ers degawdau.    Bydd y cwmni yn ddigartref i bob pwrpas, ni fydd ganddo ei theatr ei hun na chwmni parhaol o actorion, a bydd yn defnyddio'i adnoddau ei hun i lwyfannu dramâu a chynyrchiadau llwyfan.

Bydd gan y Cyfarwyddwr Artistig, a fydd yn cael cefnogaeth tîm bach, gronfa arian ar gyfer cynhyrchu a chomisiynu dramâu, gyda phwyslais ar ysgrifennu newydd.  Bydd hyn yn digwydd o fewn y rhwydwaith o fannau theatr ledled y wlad, a bydd yn cael ei ysgogi gan awydd cryf i gydweithio â chwmnïau bach a mawr sy'n bodoli eisoes.

Dywedodd Phil George, cadeirydd NTW:

"Rydym yn chwilio am rywun sy'n uchelgeisiol ac yn drwyadl, sydd am sicrhau bod cynulleidfaoedd Cymru yn mwynhau gwaith cyffrous a fydd yn destun balchder cenedlaethol.  Byddem yn dymuno cyflogi rhywun erbyn hydref eleni, er mwyn meithrin tîm llwyddiannus a dechrau comisiynu gwaith.  Drwy wario arian ar y cynyrchiadau yn hytrach nag adeiladau, rydym yn gobeithio syfrdanu pobl gyda gwaith theatr pwerus, wedi'i gyflwyno mewn lleoedd annisgwyl yn aml iawn.  Ac o ystyried y cyfarwyddwyr, y dramodwyr a'r actorion sydd gennym yng Nghymru, mae'r posibiliadau yn eithriadol o gyffrous."

‘Roedd cynhadledd flynyddol CCC eleni,  ‘Chwalu'r Ffiniau' yn arddangosfa llawn ysbrydoliaeth o sut y gall y celfyddydau chwalu'r ffiniau corfforol a meddyliol i bobl o bob cefndir.

Dychwelodd CCC i Ganolfan y Celfyddydau Aberystwyth gan groesawu siaradwyr gwadd arbennig yn cynnwys: John Holden (Demos), Brian Tolle, artist o Efrog Newydd, Rhodri Glyn Thomas AC, y Gweinidog Diwylliant a Gwyn L Williams, Rhaglennydd Creadigol Cymru ar gyfer yr Olympiad Diwylliannol 2008.

Perfformiodd Diversions, cwmni dawns cenedlaethol Cymru ddetholiad o'i sioe bresennol, 'Alternative Routes' a gwnaeth Rebecca Nash, y Pianydd Jazz a enillodd un o Ddyfarniadau Astudio Uwch Ei Uchelder Brenhinol Tywysog Cymru mewn Cerddoriaeth yn ddiweddar, berfformio gyda’i band jazz yn nerbyniad y Gynhadledd.

Ymhlith y seminarau eraill ‘roedd sesiwn man agored a oedd yn rhoi'r cyfle i gynadleddwyr gynnal eu trafodaethau eu hunain; 'Theatr i'r ifanc iawn', o dan arweiniad un o artistiaid Cymru Greadigol, Sarah Argent; 'Datblygiadau Newydd - Celfyddydau pobl dduon a lleiafrifoedd ethnig a rhyngddiwylliant yng Nghymru'; 'Cydweithio Ewro-ranbarthol a Diwylliant Rhyngwladol' ac 'Adroddiad yr Adroddwr' gan y nofelydd arobryn, Caryl Lewis.

Adroddiad yr Adroddwr, Caryl Lewis

Caryl Lewis

Cynhadledd Flynyddol Cyngor Celfyddydau Cymru 2008

‘Chwalu'r Ffiniau ' oedd thema'r diwrnod ac mae'n deg dweud bod y gynhadledd wedi llwyddo i wneud hynny ar sawl lefel. Mae'n debyg mai'r unig ffordd o wybod beth yw'r ffiniau yw drwy eu gwthio, ac mae gan y celfyddydau rôl annatod o ddatblygu'r ddynoliaeth drwy eu beiddgarwch, gwrthryfelgarwch a'u dyfeisgarwch cynhenid. Fel y dywedodd Simone de Beauvoir, 'er mwyn dangos eich gallu gwirioneddol, rhaid i chi ragori ar ffiniau eich gallu mewn ffordd, eu trechu, meiddio, ceisio, dyfeisio; bryd hynny y datgelir, canfyddir a gwireddir talentau newydd.'

Cafwyd ymdeimlad cryf o hynny ymhlith grwpiau gwahanol o bobl yn y gynhadledd a oedd wedi'u huno mewn gweithgaredd a cyd-fuddiol. Y gweithgaredd hwn yr aed ar ei drywydd yn sesiwn cyntaf y diwrnod, o dan arweiniad John Holden. Mae sut y bydd diwylliant, yn enwedig diwylliant lleiafrifol, yn llwyddo yn wyneb heriau globaleiddio yn gwestiwn sy'n wynebu pob un ohonom. Yn ei araith gyweirnod gyffrous, llwyddodd John Holden i'n gwneud yn ymwybodol o'r newid sylweddol sydd wedi digwydd yn ystod ein hoes. Ar y naill law, rydym yn meithrin ac yn cynnal ffurfiau traddodiadol ar gelfyddyd, ac ar y llaw arall, mae diwylliannau newydd yn dod i'r amlwg yn sgil dylanwadau amrywiol yn y byd newydd hwn. Mae pobl yn dychwelyd at brofiadau 'byw' ac mae ganddynt fwy o awydd i ddysgu am ddiwylliant. Mae technolegau newydd wedi rhoi modd i ni bersonoli'r diwylliant hwnnw. Gydag awdurdod diwylliannol wedi'i ddisodli gan rwydwaith o ymatebion, cafwyd ymdeimlad gwirioneddol bod pobl yn ceisio ennill eu plwyf. Mae'n bosibl y gall diwylliant a'r celfyddydau sicrhau hynny.

Fel y soniais eisoes, bu i'r gynhadledd dorri tir newydd ar sawl lefel, a gwelwyd hynny drwy strwythur y gynhadledd hefyd. Roedd rhythm y diwrnod, a oedd yn llifo'n organig o gyflwyniadau a pherfformiadau byw i ffilm a sesiwn agored, yn adfywiol iawn, ac ymddengys iddo ysgogi'r cynadleddwyr. Ymddengys fod y fformat hwn yn gweddu i gynnwys bywiog y gynhadledd, a chroesawyd hynny. Y sesiwn cyntaf o'r math hwn oedd sesiwn 'Man Agored' Miles Harrison. Nid oedd agenda fel y cyfryw, dim ond cyfle i drafod yn agored, llwyfan i gyflwyno heriau a materion: materion a oedd mor amrywiol â datblygu datblygwyr y celfyddydau, mynd â chelf weledol ar daith, pontio'r gagendor rhwng gwledydd eraill ac ariannu'r celfyddydau. Er bod y pynciau hynny'n gwbl wahanol i'w gilydd, ymddengys fod y gair 'cysylltiedig' yn codi'i ben yn nifer o'r trafodaethau. Ymddengys fod llawer o'r grwpiau'n gofyn am 'feddwl cysylltiedig'. Roedd un pwnc yn cwmpasu'r angen i wneud defnydd gwell o'r arian sydd ar gael eisoes, ac roedd un arall yn cwmpasu'r angen i ddefnyddio'r dechnoleg sydd ar gael i wella mynediad a chynhwysiant mewn ardaloedd yng nghefn gwlad. Bu un grŵp yn trafod y posibilrwydd o wneud defnydd gwell o sefydliadau sy'n bodoli fel yr Urdd a Chelfyddydau Ieuenctid Cymru, i arwain ymgyrch i gefnogi artistiaid ifanc Cymru ar lefel ryngwladol. Bu grŵp a oedd yn trafod 'cynulleidfaoedd' yn siarad am rannu syniadau marchnata. Roedd y sesiwn yn cynnig y cyfle i gynadleddwyr drafod eu pynciau llosg hwy, a dod i gysylltiad â phobl sy'n rhannu'r un diddordebau. Rwy'n siŵr y bu hyn yn gyfle i hau egin syniadau, ac y bydd y trafodaethau a ddechreuwyd yn y gynhadledd hon yn parhau yn ystod yr wythnosau a'r misoedd i ddod.

Agorwyd sesiwn y prynhawn gyda detholiad gwefreiddiol o Alternative Routes gan Diversions, a oedd yn rhagarweiniad priodol iawn i araith y Gweinidog dros Dreftadaeth. Cawsant eu llongyfarch ar eu llwyddiannau diweddar, ac roedd y dawnswyr ifanc yn atgof o'r ffaith bod artistiaid ifanc Cymru yn haeddu'r gorau ymhlith darpariaeth y celfyddydau.  Roedd yn bleser gwrando ar araith y Gweinidog dros Dreftadaeth ac yn ddiddorol dysgu bod Llywodraeth y Cynulliad yn bwriadu gosod dyletswydd statudol ar awdurdodau lleol i hyrwyddo diwylliant a'r celfyddydau. Amlinellodd y Gweinidog y gwaith a wnaed eisoes i roi argymhellion adroddiad Stephens ar waith drwy sicrhau cydberthynas statudol gref rhwng Llywodraeth y Cynulliad a Chyngor y Celfyddydau, a datblygiad y Cwmnïau Disglair. Tanlinellodd y Gweinidog yr angen i ddod o hyd i ffordd newydd o gynllunio datblygiad diwylliannol. Ond, yn ôl yr arfer, diwedd y gân yw'r geiniog. Mae'n bwriadu archwilio modelau ariannu amgen a fydd yn sicrhau mwy o hyblygrwydd ac yn symud ymlaen o'r hen ffyrdd o ariannu. Bydd pobl ifanc a'r cyhoedd hefyd yn cymryd rhan yn y broses hon. Edrychwn ymlaen at ddysgu am y Strategaeth Ddiwylliant newydd i Gymru a fydd yn cael ei datblygu yn ystod y flwyddyn nesaf.

Yn olaf, roedd y seminarau a gynhaliwyd yn y prynhawn yn adlewyrchu amrywiaeth ddiwylliannol Cymru. Bu Jane Llewellyn Dixon a Martin Cope yn myfyrio ynghylch yr heriau sy'n gysylltiedig ag ail-ymgysylltu â phobl ifanc i ddysgu drwy'r celfyddydau. Mae rhoi'r cyfle i bobl ifanc fynegi eu hunain yn artistig yn rhan hanfodol o'u haddysg. Yn eironig ddigon, drwy dechnolegau newydd, mae pobl ifanc yn llwyddo i 'gadw mewn cysylltiad' yn gyson, ond maent yn ei chael yn fwyfwy anodd 'cyfathrebu'. Felly, mae'r celfyddydau yn arf cynyddol bwysig i archwilio'r dull o gyfathrebu. Yn ddiau, mae'r broses o ymgysylltu â'r celfyddydau'n yn meithrin hyder, hunan-barch a sgiliau arweinyddiaeth,  ac yn ystod y sesiwn hwn, clywsom am fentrau newydd i ail-ymgysylltu â phobl ifanc. Mae darparu deunyddiau cyfoethogi, Colegau Celfyddydau Haf a Dyfarniadau ym maes y Celfyddydau oll yn ffyrdd o gyflawni hyn. Roedd llawer o'r gweithgareddau yn ymgorffori llythrennedd a rhifedd. Mae darparu ffyrdd amgen o ddysgu yn rhoi hwb i hunanhyder pobl ifanc nad ydynt wedi cael eu cynnwys mewn addysg brif ffrwd o bosibl. Roedd eu grymuso a rhoi'r synnwyr o berchenogaeth iddynt yn elfennau pwysig o'r sesiwn.

Bu Sarah Argent yn gwthio ffiniau'r hyn y credwn sy'n brofiad theatr priodol i blant ifanc iawn. Cawsom ein tywys i fyd newydd hudol - theatr i blant mor ifanc â naw mis oed. Ymddengys bod angen i ni fod yn fwy meddwl agored a sylweddoli bod plant bach iawn yn barod i dderbyn dulliau cymhleth a chynnil o gyfathrebu, ac y gallant gymryd rhan ynddynt. Dangosodd Sarah y gellir defnyddio'r theatr i gyflwyno'r byd i blant drwy ddefnyddio geiriau, emosiwn, sain, y golwg, blas a theimlad, ac efallai y dylem fynnu mwy gan y theatr i blant ifanc iawn, yn hytrach na'r sioeau diogel, syml, llawn ystrydebau, sy'n cynnwys digon o chwerthin rydym wedi hen arfer â hwy.

Yn y Stiwdio Gron, bu Brian Tolle yn archwilio etifeddiaeth celf. Gofynnodd gwestiynau am 'yr hyn rydym yn ei gofio' a'r 'hyn rydym yn ei anghofio’. Mae Brian Tolle yn plethu hanes a ffuglen yn ei waith ac mae'n creu gosodiadau sy'n ymateb yn uniongyrchol i'w cyd-destun. Mae'n defnyddio technoleg newydd i lunio'i waith ac mae'n gwthio'n syniadau ynghylch sut y caiff ffurfiau ar gelfyddyd eu creu.
Pwysleisiwyd y pwysigrwydd o sicrhau deialog ddiwylliannol agored gan Donato Giuliani. Bu'n trafod y pwysigrwydd o gyfarfod â phobl o gefndiroedd diwylliannol gwahanol wyneb yn wyneb.  Rhannu gwybodaeth a modelau gwaith llwyddiannus oedd craidd y sesiwn. Tanlinellodd yr angen i gydweithio - sy'n thema a gododd ei phen droeon yn ystod y prynhawn.
Cynhaliwyd sesiwn olaf y diwrnod gan Nicky Delgado, Steve Fletcher ac Amaru Chatawa. Cawsom wledd i'r llygaid tra'n gwylio perfformiad byw a gwrando ar gyfraniadau positif artistiaid cymunedol sy'n ffoaduriaid. Clywsom am gronfa ddata sy'n cael ei chreu a fydd yn golygu y bydd yn haws dod i gysylltiad â'r artistiaid hyn.

Y siaradwr gwadd olaf oedd Gwyn L Williams. Fe'n hysbysodd ynghylch yr Olympiad Diwylliannol a fydd yn gyfle i arddangos celfyddydau ac artistiaid Cymru i'r byd. Bydd yr Olympiad yn cynnig llu o brosiectau a digwyddiadau gwahanol, a Chyngor Celfyddydau Cymru fydd prif bartner yr Olympiad yng Nghymru. Bydd prosiectau fel 'Tanio Talent' yn cael eu cynnal gan yr Urdd a Valley Kids. Mae 'Crochanau a Ffwrneisi' yn brosiect ar safleoedd CADW ledled Cymru a fydd yn cynnwys artistiaid ac ymarferwyr. Mae gan Gymru gronfa werth £1.67m i ariannu prosiectau teilwng.

I gloi, llwyddodd y gynhadledd i'n hatgoffa o ehangder diwylliant Cymru. Mae'r hyblygrwydd hwn yn golygu bod Cymru mewn sefyllfa dda i wthio ffiniau'r celfyddydau i'r eithaf. Roedd meddwl cysylltiedig a rhannu gwybodaeth ac adnoddau sefydliadau eraill yn is-themâu a welwyd drwy gydol y dydd.  Mae cynadleddau, yn eu hanfod, yn cynnig y cyfle i drafod, dadlau, a chyfnewid syniadau. Bydd yn ddiddorol gweld sut y bydd rhai o'r syniadau hyn yn datblygu ac yn helpu i lywio dyfodol y celfyddydau yng Nghymru.

Caryl Lewis
Adroddwr

Mae gwaith celf gan yr artist o’r Amerig, Shimon Attie, sy'n cofnodi pen-blwydd trychineb Aberfan wedi cyrraedd rhestr fer Gwobrau'r Loteri Genedlaethol 2008.

Mae 'The Attraction of Onlookers: Aberfan - An Anatomy of a Welsh Village' yn un o ddeg prosiect yn unig yn y DU i gyrraedd y cam hwn yn y categori: Prosiect y Celfyddydau Gorau.

Diolch i gyllid y Loteri trwy gyfraniad Cyngor Celfyddydau Cymru, y Gronfa Loteri Treftadaeth a chefnogaeth Llywodraeth Cynulliad Cymru, mae pentrefwyr Aberfan wedi gallu dod at ei gilydd fel cymuned, i leisio eu profiadau a'u teimladau eu hunain, trwy iaith celfyddyd gyfoes.

Bydd y tri phrosiect gyda'r nifer uchaf o bleidleisiau ym mhob categori yn mynd drwodd i rowndiau terfynol y Gwobrau, ac yn ymddangos ar raglen deledu arbennig ar nos Sadwrn ar BBC1 yn ddiweddarach yn y flwyddyn.

Mewn seremoni fawreddog nos Fawrth 1 Gorffennaf 2008 yng Ngwesty'r Hilton, Caerdydd cyflwynodd y Gweinidog dros Dreftadaeth, Rhodri Glyn Thomas siec o £10,000 i'r awdur Gareth Miles am ei nofel Y Proffwyd a'i Ddwy Jesebel (Gwasg Carreg Gwalch) a wobrwywyd yn Llyfr y Flwyddyn 2008.

Gweinyddwyd Llyfr y Flwyddyn gan Academi a chefnogwyd y wobr gan Gyngor Celfyddydau Cymru.
Beirniaid y wobr oedd Siân Thomas, Huw Meirion Edwards ac Aled Islwyn.
I ddarllen mwy, ewch i:www.celfcymru.org/viewnews.asp?id=913

‘Roedd Cyngor Celfyddydau Cymru (CCC) yn falch iawn unwaith eto eleni i gefnogi nifer o weithgareddau celfyddydol fydd yn digwydd yn Eisteddfod yr Urdd Sir Conwy 08, yn cynnwys dwy sioe blant arbennig fydd yn cael eu perfformio yn ystod yr wythnos yn Theatr y Maes ac ystod eang o weithgareddau celfyddydol ar stondin CCC.

Gwnaeth 300 o blant a phobl ifanc o ardaloedd Conwy gymryd rhan mewn sioe gerdd o’r enw ‘Hedfan’ ac ‘roedd gan blant ysgolion cynradd yr ardal ei sioe ei hunain hefyd, ‘Swyn Stori’ ac ‘roedd y ddwy yn lwyddiannau mawr.

Denodd stondin Cyngor Celfyddydau Cymru ar faes yr Eisteddfod nifer fawr o ymwelwyr eleni eto gydag amrywiaeth o weithgareddau cyffrous i'r teulu oll, o ddysgu sgiliau syrcas gyda'r cwmni arobryn, 'Syrcas Circus', i weithdai drymio Affricanaidd a gweithdai Celf a Chrefft arbennig.  Fe wnaeth y Gweinidog Diwylliant, Rhodri Glyn Thomas, AC, ymweld â’r stondin a chafodd flas ar rai o’r gweithgareddau.Perfformiodd Cwmni Theatr Na n'Og, 'Me a Giant' trwy gydol yr wythnos a chyflwynodd Cwmni'r Frân Wen 'The Biggest Turtle in the World' i bobl ifanc wnaeth ymweld â'r stondin.

I ddarllen mwy, ewch i: http://www.celfcymru.org/viewnews.asp?id=863

Er bod y tywydd yn ddiflas, ‘roedd yna wen ar wynebau’r ymwelwyr i stondin Llenyddiaeth yng Nghymru yng Ngŵyl y Gelli eleni.

Mae stondin Llenyddiaeth Cymru yn fenter ar y cyd rhwng Cyngor Celfyddydau Cymru, yr Academi, Llyfrgell Genedlaethol Cymru, Llywodraeth Cynulliad Cymru a Chyngor Llyfrau Cymru. Nod y bartneriaeth yw hyrwyddo llenyddiaeth a llenorion o Gymru i gynulleidfaoedd yn y DU a thramor.

Unwaith eto, ‘roedd y stondin yn cynnal nifer o ddigwyddiadau llawn ysbrydoliaeth yn cynnwys llenorion Cymreig wedi ennill gwobrau, yn cynnwys ar 26 Mai 2008, cyhoeddi rhestr fer Llyfr y Flwyddyn, gyda derbyniad a sesiwn llofnodi gydag awduron y rhestr fer.

‘Roedd nifer o ysgrifennwyr blaenllaw yn cymryd rhan mewn gweithgareddau ar y stondin, yn cynnwys Bardd Cenedlaethol Cymru, Gillian Clarke, ennillwyr Dyfarniadau Cymru Greadigol 2008: Menna Elfyn, Robert Minhinnick a Richard Gwyn. Yr awdures a’r gohebwraig, Mavis Nicholson a golygyddion Gwyddoniadur Cymru yr Academi Gymreig.

I ddarllen mwy am stondin Llenyddiaeth Cymru ewch i: http://www.celfcymru.org/viewnews.asp?id=865I ddarllen mwy am Lyfr y Flwyddyn, ewch i: http://www.celfcymru.org/viewnews.asp?id=878

Dathlodd Gŵyl Eglwys Gadeiriol Tyddewi ei phenblwydd yn 30 oed eleni gydag amrywiaeth ardderchog o gyngerddau. Gydag ymddangosiadau gan rai o artistiaid mwyaf blaenllaw'r DU, mae'r Ŵyl, a gefnogwyd gan Gyngor Celfyddydau Cymru, wedi ennill enw da fel un o ddigwyddiadau mwyaf cerddoriaeth clasurol yng Nghymru.

Lansiwyd yr Ŵyl yn swyddogol gyda chyngerdd arbennig gyda'r hwyr gyda'r cerddorion Jazz, Joe Stilgoe ac Alexander L'Estrange, ac yn cynnwys premier byd ei gomisiwn i'r Ŵyl. ‘Roedd yna gyfle pellach i fwynhau jazz gydag ymddangosiad y Gwilym Simcock Trio ar Ddydd Llun Gŵyl y Banc.

Perfformiodd Côr Tyddewi raglen o ffefrynnau baroc i gyfeiliant Cerddorfa Corelli gyda’r unawdydd soprano, Natalie Clifton-Griffith, yn perfformio Cantata Jauchzet Gott BWV 51 gan J.S. Bach.
I ddarllen mwy ewch i:
http://www.celfcymru.org/viewnews.asp?id=870

Yn dathlu penblwydd arian fel un o ddigwyddiadau mwyaf unigryw Ewrop, mae gan raglen Jazz Aberhonddu HSBC 2008 gymysgedd o oreuon jazz rhyngwladol, hen a newydd yn ei rhaglen eleni eto.  Mae’r Ŵyl a gefnogwyd gan Gyngor Celfyddydau Cymru yn hapus i groesawu nifer o newydd ddyfodiaid eleni, yn ogystal â chroesawu wynebau cyfarwydd yn ôl i Aberhonddu.

Mae’r rhaglen eleni’n cynnwys, Jools Holland, Cerys Matthews, Joan Armatrading, Joe Temperley a Martin Taylor.

I ddarllen mwy, ewch i: http://www.celfcymru.org/viewnews.asp?id=873

Cafodd dri chyfansoddiad gan y cyfansoddwyr enwog Ralph Vaughan Williams a Syr Henry Walford Davies eu perfformio am y tro cyntaf erioed yng Ngŵyl Gregynog, a gefnogwyd gan Gyngor Celfyddydau Cymru, a hynny ar achlysur pen-blwydd yr Ŵyl yn 75 oed.

Mae cysylltiadau cryf rhwng y tri chyfansoddiad - dau drefniant o ganeuon gwerin gan Vaughan Williams, 'Gan mlynedd i 'nawr' a 'Tros y môr' ac An Angelus ar gyfer llinynnau gan Walford Davies - a Gregynog ei hunan.

Yn ychwanegol at hyn, adfywiwyd dwy sgôr a luniwyd ar gyfer Côr gwreiddiol Gregynog - sef The Pied Piper of Hamelin gan Walford Davies ac O spiritual pilgrim gan Holst.

Ymhlith yr artistiaid enwog  a ddaeth i Gregynog eleni oedd y tenor blaengar Andrew Kennedy a'r The Badke Quartet, y trympedwr ifanc anhygoel Alison Balsom a'r pianydd Tom Poster, y soprano Elin Manahan Thomas a'r liwtydd David Miller.
I ddarllen mwy ewch arhttp://www.celfcymru.org/viewnews.asp?id=876

Francesca Canty, Ymgynghorydd Rhaglen Ddiwylliannol y DU, Llundain 2012

Pan gyhoeddwyd y bu cais Llundain i gynnal Gemau Olympaidd a Gemau Paralympaidd 2012 yn llwyddiannus, roeddem yn benderfynol o sicrhau mai "Gemau Pawb" fyddent.  Roeddem hefyd yn benderfynol y dylai diwylliant adfer ei le ochr yn ochr â chwaraeon, wrth wraidd y Gemau.  Gweledigaeth wreiddiol Pierre de Coubertin oedd y byddai'r Gemau Olympaidd yn "briodas rhwng chwaraeon a'r celfyddydau" ac y byddem yn defnyddio diwylliant a chreadigrwydd i sicrhau profiadau niferus i gymunedau a phobl ifanc y DU drwy Gemau Olympaidd Llundain 2012, gan eu hysbrydoli i wireddu eu potensial.

Felly beth yw ystyr hynny?

Rydym am ddefnyddio pŵer y Gemau i ysbrydoli newid. Gwyddom oll am gyfraniad posibl y sector creadigol a'r sector diwylliant, a hoffwn eich gwahodd i fanteisio i'r eithaf ar y cyfle pwerus a phroffil uchel hwn - p'un a fyddwch yn penderfynu datblygu gwaith a phartneriaethau newydd, cyffrous ac yna gwneud cais am y nod Ysbrydoliaeth ar gyfer y prosiect, neu'n cymryd rhan yn un o'r prosiectau diwylliannol ledled y DU a gyhoeddir ym mis Medi, neu gallech gyfrannu at waith a fydd yn cael ei berfformio a/neu ei sgrinio yn un o'r Safleoedd Byw (rydym wrthi'n gweithio gyda dwy ddinas yng Nghymru, ac yn amodol ar ganiatâd cynllunio, rydym yn gobeithio y bydd y ddau safle'n barod erbyn 8 Awst, pan fydd Gemau Olympaidd Beijing yn dechrau).  Hoffem glywed gennych. Yn y cyfamser, mae'r Olympiad Diwylliannol ei hun yn cael ei lansio ledled y DU yn ystod penwythnos 26-28 Medi 2008 (sef mis ar ôl i Beijing drosglwyddo'r awenau i Lundain).

Gyda phwy y dylech siarad? Gwyn L Williams yw Rhaglennydd Creadigol Cymru a'i fanylion cyswllt yw gwyn.Williams@artswales.org.ukEdrychaf ymlaen at weithio gyda chi!

Francesca Canty
Ymgynghorydd Rhaglen Ddiwylliannol y DU
Llundain 2012

Perfformiwyd ‘Cofi Opera’ yng Nghanolfan Gymunedol Noddfa ar Ystad Cymunedau yn Gyntaf Peblig yng Nghaernarfon. Roedd hyn er mwyn nodi diwedd prosiect celfyddydol blwyddyn o hyd a ariannwyd gan Ymddiriedolaeth Cymunedau yn Gyntaf ac a oedd yn cynnwys Owain Llwyd (cyfansoddwr), Mei Mac (bardd) ac Emma Jane Sheperd (dawnsiwr) yn gweithio ochr yn ochr â thrigolion yr ystâd drwy grŵp perfformio Cofis Bach. Cyfeiliwyd y perfformiad gan Owain, pedwarawd llinynnol proffesiynol, drymiwr a dau ganwr opera ifanc. Ysgrifennwyd y libreto gan y bobl ifanc eu hunain, drwy weithio gyda Mei Mac,  a hanes cyfoethog y dref fu'r ysbrydoliaeth y tu ôl i'r cyfan.  Roedd y perfformiadau yn wych, ac yn glod i dalentau'r bobl ifanc. Rydym bellach yn gweithio ar adfywio'r cynhyrchiad i lwyfannu perfformiad yng Ngaleri ym mis Ionawr.

Aeth Cwmni Bara Caws â drama gyntaf y dramodydd Dylan Rees ar daith, sef 'Y Gobaith a'r Angor'. Wedi'i leoli mewn tafarn mewn tref fach yng Ngogledd Cymru, ac yn llawn hiwmor du, roedd y ddrama'n adrodd hanes cymeriadau sy'n gyfarwydd i bawb mewn tafarndai ledled Cymru. Aeth y ddrama ar daith ledled Cymru.
Bu farw'r ffotograffydd byd enwog, Philip Jones Griffiths, ym mis Ebrill. Fe'i ganed yn Nyserth, Sir Ddinbych, ac adeiladodd yrfa ryngwladol i'w hun fel ffotograffydd dogfennol a ffotonewyddiadurwr.  Mae'n debyg mai am ei luniau eiconig o ryfel Fietnam y caiff ei gofio orau.

Hefyd, cofiwn am Steve Brake a fu farw ym mis Mai. Roedd Steve yn Swyddog Celfyddydau Sirol i Gyngor Sir Ddinbych am dros ugain mlynedd.  Drwy ei frwdfrydedd a'i gyfoeth o arbenigedd, datblygodd nifer o agweddau ar y Celfyddydau yn Sir Ddinbych. Cynhelir arddangosfa er cof am Steve yn Oriel Gelf Llyfrgell Dinbych rhwng 29 Tachwedd 2008 a 10 Ionawr 2009.

Mae Canolfan Ysgrifennu Tŷ Newydd yn Llanystumdwy wrthi'n datblygu ysgrifennu ar gyfer cyrsiau busnes. Mae'r prosiect arloesol hwn yn cael ei ddatblygu ar y cyd rhwng Opera Cenedlaethol Cymru a John Simmons o Dark Angels (a greodd argraff fawr yn Symposiwm Marchnata CCC y llynedd), a bydd yn cynnig ymagwedd greadigol newydd i wella sgiliau ysgrifennu o fewn cwmnïau. 

Mae gwaith yn mynd rhagddo'n dda ar safle Oriel Mostyn. Yn ddiweddar, prynodd y sefydliad brydles y siop gyfagos gan olygu bod ffenestr siop flaen ychwanegol ganddynt ar y stryd. Mae'r orielau dros dro yn parhau i ddenu cynulleidfaoedd tra bod y gwaith yn mynd rhagddo.

Bu Galeri yn dathlu ei phen-blwydd yn dair oed yn ystod gwyliau'r Pasg gyda pherfformiad o ddawns awyrol dros Ddoc Fictoria.  Daeth Cwmni Dawns Fidget Feet yn ôl o Iwerddon a gweithio gydag ysgolion a gwaith cymunedol.

Roedd pob un o'r tocynnau ar gyfer 'Joseph a'i Got Amryliw' yn Theatr y Pafiliwn, Rhyl, wedi gwerthu allan ar gyfer y deuddeg perfformiad a wnaed.

Dyfarnwyd y byddai Gwynedd a Môn yn parhau i gael eu hariannu ar gyfer eu Hasiantaeth Celfyddydau mewn Ysgolion. Mae hyn yn parhau i gynnig model llwyddiannus i artistiaid proffesiynol sy'n gweithio mewn ysgolion.

Oriel Mostyn

Cafodd Cyngor Bwrdeistref Sirol Conwy arian am flwyddyn arall ar gyfer y prosiect stiwdios agored llwyddiannus iawn, Helfa Gelf. Mae'r prosiect bellach yn cwmpasu Conwy a Sir Ddinbych, a'r flwyddyn nesaf bydd Sir y Fflint yn rhan o Helfa Gelf. Bydd tua 60-70 o stiwdios artistiaid yn cymryd rhan ar draws Gogledd Ddwyrain Cymru.

Dyfarnwyd grant bach i Ymddiriedolaeth Rhyngwladol Feiolinwyr Ifanc Yehudi Menuhin i gomisiynu gwaith newydd ar gyfer perfformio gwaith newydd gan y cystadleuwyr. Comisiynwyd Pwyll ap Sion i gyfansoddi darn ar gyfer y feiolin solo.

Cafodd Glass Shot Productions grant bach i greu cynhyrchiad theatrig cymunedol ar raddfa fach i fynd ar daith, ac oedd yn seiliedig ar dyfu'n hen. Cafodd gefnogaeth gan Age Concern hefyd a bydd yn mynd ar daith ledled Cymru.

Cafodd Maria Hayes (Celfyddydau Gweledol), Ian Phillips (print), Jonathan Brier (darlunio), Rebecca Gould (Celfyddydau Gweledol a Pherfformio) ac Uma O’Neill (Dawns) ddyfarniadau artist unigol er mwyn datblygu eu harfer.

Dyfarnwyd arian i glwb dawns WISP ar gyfer prosiect sy'n cysylltu â Lerpwl 08 a oedd yn cynnwys datblygu perfformiad ar gyfer Menter Dawns Merswy a gweithdy gydag Ysgol Frenhinol Lerpwl i'r Deillion. Mae clwb dawns WISP wedi'i leoli yng Nghanolfan Glanrafon yn yr Wyddgrug ac mae'n grŵp dawns a symud i bobl ifanc sydd ag anabledd corfforol a/neu anhawster dysgu. 

Cyflwynodd Crefft yn y Bae arddangosfa 'Bwyta i Mewn' a oedd yn cynnwys crefftau cyfoes a chelfyddydau cymhwysol gan artistiaid sy'n byw yn y DU. Y thema oedd yr ystafell fwyta, ac roedd y gwaith yn cynnwys llestri lliwgar o waith Morgen Hall, llieiniau cul i'r ford gan Jenny Lee Katz a llestri arian cain gan Shimara Carlow.

Crefft yn y Bae - Air Image

Yn ogystal, daeth Lisa MacDonald, artist preswyl Crefft yn y Bae, i Gymru o Jersey ym mis Mehefin ar ôl cael arian gan CCC  i weithio gyda grwpiau ysgol ac aelodau o'r cyhoedd. Mae'n creu gosodiad mawr wedi'i wneud o ddeunyddiau wedi'u hailgylchu ar y thema 'y môr', gan gysylltu ag arddangosfa flaenorol Crefft yn y Bae o Jersey.

Cyflwynodd Amgueddfa ac Oriel Cwm Cynon yn Aberdâr arddangosfa David Garner o osodiadau cerfluniol sy'n archwilio i dybiaethau ac agweddau'r Gorllewin tuag at Islam a Mwslemiaid.  Mewn sylw eironig a wnaeth am y Rhyfel defnyddiodd helmed milwr go iawn a phabïau go iawn wedi'u sychu o'r Dwyrain Canol yn ei waith 'Poppycock'.

Cynhaliodd yr Atlantic Wharf Y Flwyddyn Newydd Tsieineaidd yn ystod mis Chwefror, gan gyfuno perfformiadau ac arweithiau yn Gymraeg, Saesneg, Cantoneg a Mandarin. Cafodd grant loteri CCC sylweddol ei ategu gan arian Cyngor Caerdydd a nawdd HSBC ac roedd yn cynnwys cerddorfa o gerddorion ifanc o dan arweiniad Keith Griffin, drama fer yn cynnwys perfformwyr ifanc o'r Sherman, gyda chanu, dawnsio a chrefft ymladd.

Atgyfododd Theatr Gerdd Cymru ei chynhyrchiad 1998 'Punch and Judy' yn y Tŷ Opera Brenhinol, stiwdio Linbury, Llundain. Roedd yn atgyfodiad o opera cyntaf Harrison Birtwistle, sy'n 40 oed. Ysgrifennodd Erica Jeal yn The Guardian ar 19eg Mawrth - "an impressive achievement for MTW, and intelligent programming from the Royal Opera." Dychwelodd sawl aelod gwreiddiol o'r cast ynghyd â'r arweinydd Michael Rafferty. Perfformiwyd cynhyrchiad Michael McCarthy, wedi'i osod o fewn ei broseniwm ei hun gyda'r gerddorfa y tu ôl iddo, mor ddidrafferth â'r tro cyntaf ddeng mlynedd yn ôl.

Aeth Mappa Mundi ar daith o amgylch 20 o theatrau a chanolfannau celfyddydol ledled Cymru rhwng mis Mawrth a mis Mai, gyda'u cynhyrchiad doniol o 'The Importance of being Earnest', a ariannwyd gan y Celfyddydau y Tu Allan i Gaerdydd. Mae'r ffigurau ar gyfer cynulleidfaoedd wedi cynyddu ers cynyrchiadau'r gorffennol, gyda 4,846 o bobl yn mynychu 26 o berfformiadau.

Ym mis Ebrill, ymgymerodd Gillian Clarke â'i rôl newydd fel y trydydd Bardd Cenedlaethol, gyda chefnogaeth arian Loteri CCC yn yr Amgueddfa Genedlaethol, Caerdydd.

I ddathlu ei phen-blwydd yn 25 oed, cynhaliodd Neuadd Dewi Sant Gystadleuaeth Yehudi Menuhin i Feiolinwyr Ifanc 2008 ym mis Ebrill, a oedd hefyd yn dathlu ei phen-blwydd yn 25 oed eleni. Dyma'r tro cyntaf i'r digwyddiad mawreddog ddod i Gaerdydd, a bu'n croesawu cystadleuwyr o bedwar ban byd.

Ddechrau mis Mai, cyhoeddwyd mai Band Cory yn y Rhondda oedd Pencampwyr Band Pres Ewrop, ar ôl bwlch o 28 mlynedd.

Yn ystod ei hail flwyddyn, denodd Gŵyl y Gwanwyn dros 4,000 o bobl i gyfres i ddigwyddiadau drwy gydol mis Mai ledled Cymru, gyda phedwar digwyddiad proffil uchel yng Ngaleri Caernarfon, Theatr Mwldan, Canolfan Mileniwm Cymru a Clwyd Theatr Cymru yn yr Wyddgrug.  Unwaith eto, bu CCC yn cydweithio â Llywodraeth Cynulliad Cymru ac Age Concern Cymru, yn dilyn llwyddiant ysgubol y llynedd.  I ddarllen mwy, cliciwch ar: http://www.celfcymru.org/viewnews.asp?id=829

Rhaid llongyfarch Cyngor Bro Morgannwg am sicrhau grant 'Tref sy'n Darllen' gwerth £20,000 ar gyfer her ddarllen arbennig fel rhan o Flwyddyn Darllen Genedlaethol  2008 i hyrwyddo'r ymgyrch ddarllen eu hardal leol. Y Barri a Llanelli oedd yr un ig ddwy dref i ennill dyfarniad o'r fath. Bydd y ddwy Dref sy'n Darllen yn cydweithio’n agos â Chyngor Llyfrau Cymru i gyfrannu at weithgareddau cyffredinol Blwyddyn Darllen Genedlaethol Cymru. Mae CCC a swyddogion y Fro wrthi'n trafod arian ar gyfer prosiectau celfyddydol ategol yn seiliedig ar oriel 'Arts Central' yn Neuadd y Dref Y Barri.

Mae Sherman Cymru, sy'n hyrwyddo ysgrifennu newydd yng Nghymru, wedi cyhoeddi y bydd ei drama newydd, 'Deep Cut', yn ymddangos am y tro cyntaf erioed yn Theatr Traverse fel rhan o Ŵyl Fringe Festival Caeredin eleni. 

Ysgrifennwyd gan Philip Ralph, awdur sy'n gweithio yn Abertawe, mae 'Deep Cut' yn defnyddio deunydd gwreiddiol a thystiolaeth gan y bobl a oedd agosaf at y milwr Cheryl James, o Langollen, Gogledd Cymru, a oedd yn un o'r pedwar milwr a fu farw o ergydion dryll o dan amgylchiadau nas esboniwyd ym Marics Deepcut rhwng 1995 a 2002.

Er i Adolygiad Blake, sef adolygiad annibynnol o'r marwolaethau, ddod i'r casgliad bod Cheryl wedi cyflawni hunanladdiad fwy na thebyg, mae ei theulu yn parhau i frwydro dros ymchwiliad cyhoeddus i geisio dod o hyd i atebion gan y bobl a oedd gyfrifol am ofalu am eu merch. Mae 'Deep Cut' yn adrodd hanes beiddgar a grymus taith rhieni Cheryl wrth iddynt chwilio am atebion a galaru ar ôl eu merch.

Bydd 'Deep Cut' yn cael ei llwyfannu yn Theatr Traverse, Caeredin rhwng 31 Gorffennaf - 24 Awst a bydd yn mynd ar daith i Clwyd Theatr Cymru, yr Wyddgrug, rhwng 9 - 13 Medi, cyn dychwelyd i'r Sherman rhwng 16 - 27 Medi.

Am fwy o wybodaeth ewch i www.shermancymru.co.uk

Mae Ffotogallery, yr asiantaeth ddatblygu genedlaethol ar gyfer ffotograffiaeth yng Nghymru, wedi rhyddhau llyfr newydd er mwyn dathlu ei rhaglen addysg genedlaethol arloesol yn ystod y 10 mlynedd diwethaf.

Cafodd 'Make Light Work' ei lansio'n swyddogol gan y Gweinidog dros Addysg ddydd Mawrth 17eg Mehefin yn Amgueddfa Genedlaethol Cymru ac mae'n un o blith nifer o brosiectau arloesol a gynhaliwyd gan adran Addysg arobryn y sefydliad.
Mae 'Make Light Work' yn rhan annatod o ddathliadau Ffotogallery yn dair ar ddeg oed fydd yn parhau trwy gydol y flwyddyn. I ddarllen mwy, ewch i: http://www.celfcymru.org.uk/viewnews.asp?id=893

Ym mis Ebrill, cynhaliwyd rownd derfynol Cyfansoddwr Ifanc Dyfed yn Theatr Mwldan. Mae'r gystadleuaeth yn parhau i ddenu clod am safon uchel gwaith y cystadleuwyr.

Cynhaliwyd “A Passion for Art" - dathliad achlysur pen-blwydd Cyfeillion Oriel Gelf Glynn Vivian yn 50 oed, 1958-2008, ac oedd yn cynnwys arddangosfa a llyfr.

Ar y 24 o Fehefin 2008, cyhoeddodd Galeri'r Mission enillwyr Gwobr y Mission i fyfyrwyr BA mewn Celf Gain ym Mhrifysgol Metropolitan Aberystwyth. Mae'r ddau enillydd yn adlewyrchu cefnogaeth parhaol y galeri i dalent newydd. Daw Tom Pope yn wreiddiol o Fryste ac mae e newydd gwblhau cwrs raddedig BA mewn Ffotograffiaeth ym Mhrifysgol Metropolitan Abertawe gyda Gradd Dosbarth Cyntaf. Mae ei waith, 'Willsbridge' yn ran o gyfres o ddelweddau o'r enw, 'Over the Edge'. Mae Paul Rees yn byw yng Nghastell Nedd a newydd gwblhau ei radd Celf Gain ym Mhrifysgol Metropolitan Abertawe. Dewiswyd ei berfformiad fideo, Glass Menagerie' a triptych arlunio yn waith buddugol gan Galeri'r Mission.

Mae 2008/09 eisoes yn flwyddyn lwyddiannus i Theatr Brycheiniog, Brycheiniog.  Ym mis Ebrill, llwyfanodd Earthfall Dance ei gynhyrchiad newydd 'Gravitas' am ddwy noson cyn mynd ar daith o amgylch Cymru a'r DU.

Ddiwedd mis Mai, croesawyd Theatr Cerdd Cymru i Frycheiniog am wythnos o ymarferion, a'r dangosiad cyntaf o'r cynhyrchiad opera "For You". Mae'r opera newydd hwn yn waith a wnaed ar y cyd rhwng Ian Mckewan a'r cyfansoddwr Michael Berkeley ac fe'i cyflwynwyd fel rhan o Ŵyl y Gelli ar 21ain.  Dyma fydd y trydydd cyd-gynhyrchiad gyda Theatr Cerdd Cymru, yn dilyn 'House of Gods' a 'Julie', a berfformiwyd y llynedd.

Yn yr hydref, bydd Theatr Brycheiniog yn cyd-gynhyrchu â Theatr Na Nog am yr ail dro. Bydd 'Cyrano De Bergerac' yn cael ei lwyfannu ym Mrycheiniog ddiwedd mis Hydref cyn mynd ar daith am chwe wythnos o amgylch Cymru a'r DU.  Mae'r cynhyrchiad yn cynnwys nifer o aelodau cynhyrchiad Mappa Mundi, felly mae cynhyrchiad cyffrous, herfeiddiol, llawn gor-actio ar y gorwel! 

Bu Theatr Ieuenctid Powys yn dathlu ei phen-blwydd yn 21ain, a bu'n perfformio "Romeo a Juliet" fel rhan o fenter fyd-eang sy'n cynnwys grwpiau drama ieuenctid yn perfformio fersiynau 45 munud o ddramâu Shakespeare ar yr un pryd er mwyn anrhydeddu pen-blwydd y Bardd.

Bu Theatr Mwldan a Mappa Mundi ar y cyd â Creu Cymru yn cydweithio'n llwyddiannus hefyd i lwyfannu "The Importance of Being Earnest" gan Oscar Wilde, gan barhau i ddatblygu cynulleidfaoedd drama gyda thro cyfoes gyda chymorth ariannol gan y Celfyddydau y Tu Allan i Gaerdydd.

Aeth bron i 5,000 o bobl i weld y cynhyrchiad o 'The Importance of being Earnest' mewn 20 o leoliadau ledled Cymru. Mae'r ffigur hwn yn gynnydd sylweddol o 35% ers ffigurau'r llynedd (Moll Flanders, 2007), gyda 186 o bobl yn bresennol ym mhob perfformiad ar gyfartaledd. Mae Theatr Mwldan a Mappa Mundi ar fin dechrau taith chwe wythnos o amgylch lleoliadau yn Lloegr yn ystod hydref 2008, drwy atgyfodi eu cynhyrchiad llwyddiannus o 'Canterbury Tales', sy'n arwydd amlwg o awydd y gynulleidfa i weld theatr o safon, sy'n apelio at ddant pawb.

Tinariwen

Llwyfannwyd y cyd-gynhyrchiad rhwng Theatr Mwldan, Canolfan Celfyddydau Pontardawe, Canolfan Celfyddydau Taliesin a Push4, a gwelwyd y band Malian, Tinariwen, yn chwarae yng Nghymru am y tro cyntaf, gyda chynulleidfa orlawn yng Nghanolfan Celfyddydau Pontardawe - sy'n ganlyniad gwych, yn ogystal â bod y n ddefnydd arloesol a chreadigol o arian y Celfyddydau y Tu Allan i Gaerdydd. Mae Theatr Mwldan hefyd yn gwerthu tocynnau ar hyn o bryd ar gyfer taith gwanwyn 2009 Cimarron a Catrin Finch (mewn partneriaeth â Theatr Brycheiniog), ac mae 14 o ddyddiadau wedi'u cadarnhau hyd yn hyn. Dewiswyd Cimarron yn ddiweddar o blith dros 600 o ymgeiswyr fel un o'r 30 o fandiau i berfformio yn WOMEX yn Seville ym mis Hydref 2008. 

Cynhaliwyd yr achlysur mawreddog o ailagor Theatr y Torch yn dilyn prosiect ailddatblygu cyfalaf mawr ddiwedd mis Mawrth, ac fe'i lansiwyd gan gynhyrchiad o "The Hired Man" gan Melvyn Bragg.

Neale Howels

Cafwyd arddangosfa fawr o waith yr artist Neale Howells yn Oriel Mission, o dan deitl addas iawn, "Bad Company May Need Positive Advertising". Allwch ddim peidio ag edmygu'r hiwmor cynhenid.

Cynhaliwyd Gŵyl Ryngwladol Theatr i Gynulleidfaoedd Ifanc, Agor Drysau - Opening Doors am y 5ed tro, sef gŵyl a gynhelir bob dwy flynedd yng Nghymru, yn Aberystwyth yn ddiweddar Mae'n cynnwys cwmnïau o Ffrainc, Gwlad Belg, Denmarc, Iwerddon, Cymru a Lloegr, ac mae'n rhoi'r cyfle i gynulleidfaoedd ifanc weld yr enghreifftiau gorau o theatr ledled y byd. 

Bu Cwmni Theatr Arad Goch, Aberystwyth, hefyd yn dathlu achlysur ailagor ei leoliad gwreiddiol ddechrau mis Gorffennaf ar ôl gwneud gwaith adnewyddu sylweddol, a chynhaliwyd amrywiaeth o ddigwyddiadau yng nghwmni Rhodri Glyn Thomas, y Gweinidog dros Dreftadaeth. Dyma fu penllanw misoedd o waith caled yn dilyn y gwaith adnewyddu a wnaed gyda dyfarniad Loteri Cyfalaf sylweddol gan CCC. 

Arad Goch

Bu Small World Theatre, Aberteifi, yn dathlu ei adeilad newydd, sef The Small World Centre, (wedi'i ariannu gan CCC a'i bartneriaid) ar 17 Mehefin gydag achlysur lansio ac agoriad swyddogol yng nghwmni Rhodri Glyn Thomas, y Gweinidog dros Dreftadaeth.

Mae prosiect Billy Cobham ac Asere, Theatr Mwldan, sydd bellach yn ei chweched flwyddyn, wedi arwain at ryddhau CD stiwdio 'De Cuba y De Panama', a fydd ar gael yn y siopau ac ar-lein o 23 Mehefin ymlaen. Mae'r prosiect hwn mor llwyddiannus, mae Billy Cobham ac Asere wedi cael gwahoddiad i wyliau Glastonbury a Womad yr haf hwn, yn ogystal â thaith 18 dyddiad ar draws y DU, yn cynnwys 5 perfformiad yng Nghymru, a chyfnod preswylio yng Ngaleri, Caernarfon.

I ddarllen mwy am y straeon hyn, ewch i dudalennau newyddion CCC: http://www.celfcymru.org/press.asp

Hanes cwmni theatr bach llwyddiannus

Mae 'Keep on Moving' gan Theatr Fairgame yn Swydd Gaerloyw yn adrodd hanes dau ddiwrnod ym mywyd teulu sy'n teithio o amgylch caeau ffeiriau yn Oes Fictoria.   Mae'r cast talentog iawn, sy'n cynnwys pump o bobl, yn dod â chymysgedd o gymeriadau'n fyw drwy gerddoriaeth a chân; ceir chwe aelod yn nheulu Hoadley, a sioe pethau hynod, yn cynnwys "Lucille Sadie 'The Lady' McTavish", Arth Frown wedi'i heillio sy'n dwyn yr enw "The Pig Faced Girl", "Lola" (sydd â llygaid hynod), a menyw â barf ryfedd. 

Fe'i hariannwyd yn wreiddiol gan Gronfa Dreftadaeth y Loteri, a chafodd arian ychwanegol gan Gyngor Celfyddydau Lloegr, ac mae'r sioe yn ganlyniad i brosiect cymunedol mawr a oedd yn cynnwys gweithio gyda phobl sioe yn Ne Orllewin Lloegr.  Roedd Noson Allan yn falch iawn o'r cyfle i sicrhau bod y theatr deithiol fach hon yn llwyddo i fynd ar daith am 14 o ddiwrnodau ledled Cymru ym mis Mai a Mehefin.  

Fodd bynnag, rai wythnosau yn ôl, bu'n rhaid i Theatr Fairgame wynebu'r hunllef y mae pob cwmni theatr yn ei ofni.  Un diwrnod cyn dechrau ar y daith o amgylch Cymru, cwympodd un o'r prif actorion i lawr y grisiau a thorri ei bigwrn mewn tri man.   Roeddent mewn sioc - nid oeddent am roi'r gorau iddi, ond bu'n rhaid iddynt ganslo dau ddyddiad, daethant o hyd i rywun arall i gamu i'r adwy a phan roeddent yn barod i ddechrau ar y daith, aeth un o'r actorion eraill yn sâl.  Roeddent yn benderfynol o barhau ac nid oeddent am siomi neb.  Er eu bod yn poeni am eu cydweithwyr, bu'n rhaid iddynt recriwtio actor newydd arall, ymarfer yn ddi-stop am dri diwrnod, ac yna, roeddent yn barod i fynd ar eu taith.  Aeth y cyfan yn ddiffwdan, ac roedd y cynulleidfaoedd wedi'u plesio'n fawr erbyn diwedd yr wythnos. 

Dymuna Peter, Hilary, a Nia o Noson Allan, a holl hyrwyddwyr a chynulleidfaoedd Noson Allan a fwynhaodd "Keep on Moving" ddiolch i Sarah Blowes a gweddill y cast, criw a'r cwmni am eu dewrder a'u natur benderfynol, a dymuno'n dda iddynt.

Hilary Farr, Swyddog Datblygu Noson Allan

Mae Celfyddydau Anabledd Cymru yn sefydliad strategol i anabledd a’r celfyddydau yng Nghymru ag arweiniwyd gan bobl anabl. Cynhaliwyd dwy seminar gan y sefydliad yn ddiweddar i roi cyngor ac arweiniaid i fudiadau ac unigolion yn y byd celfyddydol ar yr arfer gorau ynghylch cynnwys pobl anabl, fyddar a dan anfantais.

Lansiwyd gyhoeddiad newydd gan CCC, ‘Mannau Cyfartal –Yn Fyw!’ yn y seminarau yn ogsytal sy’n darparu arweiniad i sefydliadau celfyddydol ar gynnwys pobl anabl yn y celfyddydau.  Mae hwn yn gyhoeddiad sylweddol sy’n edrych ar nifer o bynciau – o greu cynllun gweithredu ar gyfer yr anabl, cyflogi artistiaid anabl a sut i gyrraedd cynulleidfaoedd anabl.

Gallwch dderbyn ‘Mannau Cyfartal –Yn Fyw! ar ffurf pdf rhyngweithiol ar wefan CCC, ar CD Rom neu ar dâp sain.  ‘Rydym yn ymroddedi i ddarparu’r gwybodaeth yn Braille a ffurfiau eraill ac mewn nifer o ieithoedd.  Am fwy o wybodaeth ewch i:   http://www.celfcymru.org/viewnews.asp?id=861

Mae Celfyddydau Anabledd Cymru yn sefydliad strategol i anabledd a’r celfyddydau yng Nghymru ag arweiniwyd gan bobl anabl. Cynhaliwyd dwy seminar gan y sefydliad yn ddiweddar i roi cyngor ac arweiniaid i fudiadau ac unigolion yn y byd celfyddydol ar yr arfer gorau ynghylch cynnwys pobl anabl, fyddar a dan anfantais.

Lansiwyd gyhoeddiad newydd gan CCC, ‘Mannau Cyfartal –Yn Fyw!’ yn y seminarau yn ogsytal sy’n darparu arweiniad i sefydliadau celfyddydol ar gynnwys pobl anabl yn y celfyddydau.  Mae hwn yn gyhoeddiad sylweddol sy’n edrych ar nifer o bynciau – o greu cynllun gweithredu ar gyfer yr anabl, cyflogi artistiaid anabl a sut i gyrraedd cynulleidfaoedd anabl.

Gallwch dderbyn ‘Mannau Cyfartal –Yn Fyw! ar ffurf pdf rhyngweithiol ar wefan CCC, ar CD Rom neu ar dâp sain.  ‘Rydym yn ymroddedi i ddarparu’r gwybodaeth yn Braille a ffurfiau eraill ac mewn nifer o ieithoedd.  Am fwy o wybodaeth ewch ar:  http://www.celfcymru.org/viewnews.asp?id=861

Caiff cwestiwn sy'n monitro lefelau presenoldeb a chyfranogiad yn y celfyddydau ei gynnwys yn flynyddol yn arolwg Omnibws Cymru. Caiff tua 1,000 o oedolion 16 oed a throsodd eu cyfweld ledled Cymru ym mis Tachwedd bob blwyddyn. Mae dadansoddiad o'r data yn ystod y 10 mlynedd diwethaf yn dangos cynnydd rheolaidd yn nifer yr oedolion yng Nghymru sy'n mynychu'r celfyddydau tra bod nifer y bobl sy'n cyfranogi yn y celfyddydau wedi gostwng hyd at yr arolwg diweddaraf yn 2007 sy'n awgrymu bod y gostyngiad wedi dechrau sadio.

Mae'r arolwg yn dangos bod nifer y bobl sy'n mynychu digwyddiadau'r celfyddydau yng Nghymru ar gynnydd. Flwyddyn ar ôl blwyddyn, bu cynnydd 5.5%, gyda 73% o oedolion Cymru bellach yn mynychu digwyddiadau'r celfyddydau o leiaf unwaith y flwyddyn. Am fwy o wybodaeth am Arolwg Omnibws Cymru 2008, cysylltwch ag:  Ann Kellaway, Uwch Swyddog Ymchwil a Datblygu Cynulleidfaoedd, Cyngor Celfyddydau Cymru:  ann.kellaway@celfcymru.org.uk

Mae ‘Next Move’ yn gynllun arloesol a luniwyd i roi hwb i ddylunwyr-gwneuthurwyr newydd. Datblygwyd y cynllun gan y Cyngor Crefftau a Chyngor Celfyddydau Lloegr, Gogledd Orllewin Cymru, yn 2000, ac mae'n gynllun cyffrous sydd bellach ar gael mewn dau goleg yng Nghymru.

Roedd 2007 yn nodi dechrau partneriaeth newydd rhwng Cyngor Celfyddydau Cymru, y Cyngor Crefftau a Phrifysgolion Cymru er mwyn datblygu cynllun Next Move drwy gynnal prosiect peilot. O ganlyniad, mae dau leoliad ar gael yng Ngholeg Celf a Dylunio Caerdydd, UWIC ac ym Mhrifysgol Fetropolitan Abertawe.

Yr artistiaid sydd ar hyn o bryd yn ran o gynllun ‘Next Move’ yng Nghymru yw Michelle Aked, sy’n arbenigo mewn cerameg yn UWIC, Caerdydd ac Anthea Walsh yn arbenigo mewn tecstiliau ym Mhrifysgol Metropolitan Abertawe.

http://www.craftscouncil.org.uk/learning-and-support/for-makers/emerging-makers.php/Am fwy o wybodaeth am Next Move yng Nghymru, cysylltwch â chydlynydd CCC:
Sian Griffiths ar 01267 234248 neu ebostiwch: sian.griffiths@celfcymru.org.uk neu Uwch Swyddog Celfyddydau Cymhwysol, Nathalie Camus ar 029 20376500  neu ebostiwch: nathalie.camus@artswales .org.ukI ddarllen mwy, ewch i: www.celfcymru.org/viewnews.asp?id=890

Cyhoeddir enillwyr Dyfarniadau Astudiaeth Uwch mewn Cerddoriaeth (DAUC) ar Ddydd Gwener, Mai 2, 2008. Dyma gynllun ag ariannwyd ar y cyd gan Dywysog Cymru a Chyngor Celfyddydau Cymru.

Mae £40,000 yn cael ei neilltuo ar gyfer y dyfarniadau'n flynyddol. Mae'r cynllun yn ei ail flwyddyn a'i fwriad yw i ddarparu cefnogaeth ariannol i helpu rhai o gerddorion ifainc a disglair Cymru i ddatblygu eu gyrfaoedd ymhellach.

Cynhaliwyd clyweliadau yng Ngholeg Brenhinol Llundain a Choleg Brenhinol Cerdd a Drama yng Nghaerdydd ac ‘roedd y safon yn arbennig o uchel eleni gyda naw cerddor yn cyrraedd y brig. I ddarllen mwy, ewch i:
http://www.celfcymru.org/viewnews.asp?id=853 Gwahoddir ceisiadau am Ddyfarniadau DAUC 2009. Am fwy o wybodaeth, cysylltwch â Einion Dafydd, Uwch Swyddog Cerddoriaeth, Cyngor Celfyddydau Cymru.  01492 533440. Einion.Dafydd@celfcymru.org.uk

Ddydd Mercher, 30 o Ebrill gwnaeth dau artist o Gymru, y dawnsiwr, Cai Tomos a’r artist tecstiliau, Cefyn Burgess, arddangos eu gwaith yn Nhŷ Portcullis, San Steffan.

Mae 'Celfyddydau yn y Senedd' yn ddathliad cenedlaethol o'r celfyddydau ac yn rhoi cyfle unigryw i AS ac Arglwyddi yn San Steffan i fwynhau perfformiadau a chyflwyniadau gan rai o artistiaid blaenllaw Gogledd Iwerddon, yr Alban, Cymru a Lloegr a chyfle i sgwrsio gyda swyddogion o'r pedwar Cyngor Celf.

Dyma'r tro cyntaf i artistiaid o Gymru berfformio yn 'Celfyddydau yn y Senedd'. ‘Roedd y digwyddiad yn blatfform da i artistiaid Cymreig a CCC yn San Steffan.

I ddarllen mwy ewch i: www.celfcymru.org/viewnews.asp?id=851

A yw’n werth ymweld â'r mannau lle yr arferai llenorion fyw ynddynt neu'r tirluniau a'u hysbrydolodd?  A yw'r bryniau o amgylch Pandy mor swynol ag yr awgryma Raymond Williams? A yw tafarndai'r Mwmbwls yn gymaint o atyniad ag y buont yn nyddiau Dylan? Mae'r Academi wedi bod yn gweithio gydag Ymddiriedolaeth Rhys Davies i godi placiau coffa ar gyfer rhai o fawrion y genedl mewn mannau pwysig. Yn ddiweddar, rhoddwyd plac coffa yn Llyfrgell Merthyr er cof am y bardd a'r awdur straeon byrion, Leslie Norris, rhoddwyd plac yn Llyfrgell Pontypridd ar gyfer y nofelydd Alun Richards, a chyn bod hir, bydd plac i'w weld ym Mangor er cof am y bardd diweddar R S Thomas.  

Gan fanteisio i'r eithaf ar y diddordeb newydd mewn twristiaeth ddiwylliannol, mae Academi yn lansio cyfres o deithiau bws llenyddol, gan ymweld â thirluniau a mannau a ddaeth yn enwog diolch i rai o'n llenorion gorau. Ar 12fed Gorffennaf bydd yn ymweld â Phandy, lle y ganed Raymond Williams, ar 16eg Awst bydd yn teithio i Gwmaman, bro Alun Lewis, ac ar 6ed Medi, bydd yn teithio i Langarron, lle y bu Margiad Evans yn byw am gyfnod. Pris y teithiau yw £50, ac maent yn cynnwys pryd o fwyd. Mae'r tair taith yn dechrau o Gaerdydd.

Ym mis Gorffennaf, bydd Cystadleuaeth Ryngwladol Barddoniaeth Caerdydd 2009 yr Academi, a gaiff ei beirniadu gan Ian MacMillan, sy'n cyflwyno The Verb, a Kurt Heinzelman, bardd o Texas. Y wobr gyntaf yw £5,000. Cafodd enillydd Cystadleuaeth 2008, Rose Flint, ei gwobr ar Seren y Bae, wrth groesi Harbwr Caerdydd draw am yr Argae. Mae'r darnau buddugol o farddoniaeth a rhestr o'r enillwyr i'w gweld yn http://www.academi.org

Mae'n argoeli y bydd yr Eisteddfod Genedlaethol yng Nghaerdydd yn un o'r eisteddfodau gorau erioed. Bydd Academi ar y Maes drwy'r wythnos yn rhoi cyngor, gwybodaeth a lloches rhag y tywydd, mewn stondin ar y cyd â'n prif bartner, Tŷ Newydd.   Bydd rhaglen lenyddol reolaidd Academi, a fydd yn cynnwys stomp arall o'r radd flaenaf, yn ogystal â noson o lenorion gorau ifanc Caerdydd, i'w gweld eto ar Faes C. Ar y Maes ei hun, bydd Academi yn cyflwyno digwyddiad celfyddydau a llenyddiaeth, a fydd yn cynnwys Andre Stitt, Eddie Ladd a'r bardd Tudur Dylan Jones.

O'r Eisteddfod ym mis Awst hyd at Ŵyl Llên y Lli ym mis Hydref, bydd The Shock of the New yn recordiad o 24 o ysgrifenwyr Cymraeg.  Yna byddant yn ymddangos mewn gosodiad amlgyfrwng yn ystod Gŵyl Llên y Lli. Mewn mannau eraill, gallwch ddisgwyl yr hyn a welir ar y label, sef pethau newydd, ysgytiol, nad ydynt yn cynnwys cnau.

Mae Academi yn ariannu ac yn trefnu digwyddiadau mewn mwy na dwy iaith ar hyd a lled Cymru. Dim ond sampl o'r hyn sydd mlaen a geir yma.   Ewch i'n gwefan i gael mwy o fanylion neu i gael copi o'n hadroddiad blynyddol.

Yn ddiweddar yn Amgueddfa Genedlaethol Caerdydd, cyflwynwyd gwobr flaenllaw Artes Mundi i’r artist o India, N S Harsha. Jack Persekian, Cadeirydd y Panel y Beirniaid a’r artist Tsieineaidd Xu Bing, beirniad arall ac enillydd Gwobr Artes Mundi 1 yn 2004, gyflwynodd y wobr i Harsha.

I ddarllen mwy, ewch i: http://www.celfcymru.org/viewnews.asp?id=841

Mae Celfyddydau Rhyngwladol Cymru yn trefnu cyngerdd Gala Blwyddyn Cymru yng Ngŵyl Rhyng-geltaidd Lorient yn ogystal ag elfen Cymru o'r Arddangosfa Celfyddydau Ewro-Geltaidd.
www.wai.org.uk/lorientYm mis Ebrill, daeth wyth o guraduron ac ysgrifenwyr rhyngwladol y celfyddydau gweledol i Gymru ar ymweliad wythnos, wedi'i drefnu gan Celfyddydau Rhyngwladol Cymru.
www.wai.org.uk/viscurMae wyth o artistiaid gweledol newydd o Tsieina wedi cwblhau'u cyfnod preswylio yng Nghymru.
Mae Celfyddydau Rhyngwladol Cymru, y Cyngor Prydeinig a Llywodraeth Cynulliad Cymru bellach yn datblygu ail ran y prosiect hwn yn Tsieina, o'r enw Dathlu'r Ddraig Goch.
www.wai.org.uk/china

Newyddion a Chyfleoedd

Mewn partneriaeth â The Clay Studio, mae Celfyddydau Rhyngwladol Cymru yn galw am geisiadau am gyfle preswylio i artist cerameg sy'n byw yng Nghymru yn The Clay Studio yn Philadelphia am gyfnod wyth wythnos yn ystod mis Mawrth a mis Ebrill 2009. 
Dyddiad cau: 12/09/08
www.wai.org.uk/opp251 Am y pumed tro, mae Celfyddydau Rhyngwladol Cymru a Méduse yn Ninas Québec yn galw am geisiadau ar gyfer cyfle i artist o Gymru breswylio yno yn ystod y cyfnod rhwng Ionawr a Mawrth 2009. 
Dyddiad cau:  12/09/08
www.wai.org.uk/meduseFel rhan o Ddyfarniadau Cenedlaethol Blynyddol Myfyrwyr Celf 2008, mae amgueddfa Today Art Museum Beijing, Tsieina, yn galw am gynigion gan fyfyrwyr celf Cymru i arddangos eu gwaith mewn adran arbennig am artistiaid ifanc o Gymru.
Dyddiad cau:  18fed Gorffennaf 2008
www.wai.org.uk/opp249Hoffem glywed gennych os ydych yn bwriadu mynychu WOMEX 2008  World Music Showcase yn Seville yr hydref hwn, am ein bod yn cynllunio deunyddiau hyrwyddol i'w rhoi i hyrwyddwyr cerdd y Byd.
Dyddiad cau:  01/08/08
www.wai.org.uk/opp246Yr hydref hwn, cynhelir Gŵyl Westoniad 2008 yng Nghymru er mwyn dathlu pen-blwydd Estoniad yn 90 oed, drwy gynnal cyfres o ddigwyddiadau i ddathlu'r cysylltiadau diwylliannol rhwng Cymru ac Estonia.
www.wai.org.uk/news264

Cronfa Cyfleoedd Rhyngwladol

Mae Celfyddydau Rhyngwladol Cymru yn parhau i gynnal ei gronfa cyfleoedd ar gyfer gweithgareddau rhyngwladol.
Mae'r canllawiau ar gyfer y Gronfa wedi newid yn ddiweddar, ac mae copi i'w weld ar ein gwefan.
www.wai.org.uk/iofNoder na fydd dyddiad cae ar gyfer y Gronfa ym mis Awst a Thachwedd 2008. Dyddiad cau nesaf: 27/08/08
Gellir gweld y ceisiadau a fu'n llwyddiannus yn:
www.wai.org.uk/iof0809

Dyddiadau i'r dyddiadur

• 1af - 10fed Awst –  Gŵyl Rhyng-geltaidd Lorient - Cyngerdd Gala ar yr 2il o Awst
  
• 2il - 10fed August – Eisstteddfod Genedlaethol, Caerdydd
  
• 7fed - 10fed Awst – Gŵyl Jazz Aberhonddu, Pen-blwydd yn 25ain
  
• 18fed Awst - Silff lyfrau, Gŵyl Lyfrau Caeredin, Y Cyngor Prydeinig
  
• 6ed – 12fed Medi – Gŵyl Bro Morgannwg
  
• 8fed – 12fed Medi  – Cynhadledd IAMIC yng Nghaerdydd
  
• 29ain Hydref – 2il Tachwedd – WAI @ WOMEX 
  
• 18fed - 23ain Tachwedd - digwyddiad celfyddydau perfformio CINARS yn Quebec

Ym mis Mehefin cyhoeddodd Asiantaeth Ffilm Cymru y bydd Matthew Rhys yn ymddangos gyda Nia Roberts (un o'r prif actorion yn 'Solomon a Gaenor' a enwebwyd am Oscar), yn y ffilm nodwedd ddiweddaraf, 'Patagonia', gan y cynhyrchydd o Gymru, Rebekah Gilbertson a'r cyfarwyddwr Marc Evans.

Daw'r cyhoeddiad yn sgil rhyddhau ffilm nodwedd gyntaf Gilbertson 'The Edge of Love', lle mae Matthew Rhys yn actio rhan Dylan Thomas.  Bydd 'Patagonia' yn cael ei chynhyrchu gan Gilbertson ochr yn ochr â'r hen law, Oscar Kramer, y cynhyrchydd o'r Ariannin, a'i chyfarwyddo gan Evans, bydd y sgript gan Laurence Coriat (Wonderland, Me Without You ac A Mighty Heart), gyda sinematograffi gan Robbie Ryan (Red Road, Brick Lane). 

Bydd y ffilm hon yn gynhyrchiad dwyieithog, yn Gymraeg a Sbaeneg, mae'r gwaith ffilmio ym Mhatagonia yn amrywio rhwng cwpwl yn eu 30au sy'n teithio i'r Ariannin er mwyn ailasesu eu perthynas ymhlith y Cymry ym Mhatagonia, a menyw oedrannus sy'n mentro i'r cyfeiriad arall, yng nghwmni cydymaith ifanc, anfodlon.  I ddarllen mwy:
www.filmagencywales.com/

Symposiwm Marchnata'r Celfyddydau 2008

Eleni, cynhelir symposiwm llwyddiannus Cyngor Celfyddydau Cymru i'r rhai sy'n gweithio i ddatblygu cynulleidfaoedd ar gyfer y celfyddydau yng Nghymru yn Theatr y Torch ar ei newydd wedd yn Aberdaugleddau ddydd Mawrth Tachwedd 11.

Bydd y Symposiwm yn cynnwys siaradwyr gwadd a dewis o seminarau yn ogystal â'r cyfle i rwydweithio gyda chydweithwyr a ffrindiau. Ewch i wefan CCC i gael manylion llawn wrth iddynt gael eu hychwanegu: www.celfcymru.org.ukI gael y newyddion diweddaraf, anfonwch neges e-bost at: marchnata@celfcymru.org.uk gan deipio'r gair 'symposiwm' yn y blwch testun. 

Adroddiadau ar Broffil Ardal - dysgu am eich dalgylch

Mae gwybodaeth gywir am y farchnad rydych yn gweithredu ynddi a'r bobl a allai fod am ymgysylltu â'ch sefydliad yn cynnig cipolwg gwerthfawr i unrhyw sefydliad diwylliannol sy'n canolbwyntio ar y gynulleidfa. Gall y wybodaeth yn yr Adroddiadau ar Broffil Ardal helpu wrth gynllunio busnes, cynnal astudiaethau ailddatblygu cyfalaf ac astudiaethau dichonolrwydd, yn ogystal â llunio cynlluniau marchnata a datblygu cynulleidfaoedd.  

Mae CCC wedi prynu 60 adroddiad.  Gellir prynu copïau ychwanegol o'r adroddiadau am eich ardal ddiffiniedig am £25.00 + TAW. Bydd yr Adroddiadau hyn ar Broffil Ardal ar gael i unrhyw sefydliad sy'n derbyn arian gan Gyngor y Celfyddydau, neu unrhyw sefydliad dielw sy'n gweithio yn sector y celfyddydau a'r sector diwylliant.  

Mae'r Adroddiadau ar Broffil Ardal wedi'u llunio gan ddefnyddio nifer o ffynonellau data yn cynnwys Cyfrifiad 2001 ar gyfer y DU ac arolwg Mynegai Grŵp Targed BMRB. Mae pob adroddiad yn cynnwys gwybodaeth am ardal sydd â dalgylch gyrru 30 munud, gan gynnwys:

• proffil demograffig o'r boblogaeth
• nifer a chanran amcangyfrifedig yr oedolion sy'n mynychu digwyddiadau ym maes y celfyddydau
• gwybodaeth am arferion o ran darllen papurau newyddion, perchenogaeth car, defnyddio'r Rhyngrwyd ac ati.
• proffil o gartrefi'r ardaloedd gan ddefnyddio ACORN, sef y system ddosbarthu ar gyfer ffordd o fyw.

I gael copïau o'r adroddiadau ar broffil ardal, anfonwch neges e-bost at ymchwil@celfcymru.org.uk neu ffoniwch Ann Kellaway, Uwch Swyddog Ymchwil a Datblygu Cynulleidfaoedd ar 029 2037 6543.

Cynhelir nifer o sesiynau hyfforddi am sut i ddefnyddio'r Adroddiadau ar Broffil Ardal yn ymarferol, mewn partneriaeth â Chynulleidfaoedd Cymru yn ystod 2008, a bydd manylion am y sesiynau hyn yn cael eu cyhoeddi maes o law.